"Smoka" Eugeniusza Szwarca grupa przyjaciół, skupionych w Teatrze Niezbędnym, wybrała na swój sceniczny debiut przed wyszkowską publicznością. Premiera spektaklu miała miejsce 28 stycznia. To było prawdziwe "wejście smoka". 

Prześmiewcza, pełna sarkazmu sztuka bawi, pobudza do myślenia, porusza i nie pozostawia obojętnym. Ukazuje relacje w społeczeństwie zniewolonym systemem - czy to systemem uosabianym przez tytułowego baśniowego Smoka, czy też całkiem realnego z krwi i kości człowieka - Burmistrza. System to zawsze system. Szwarc napisał swoją sztukę w 1944 roku, w czasach totalitaryzmu. Ale i dziś, w świecie powszechnych odwołań do demokracji, tolerancji, równości i wolności, ta opowieść o „zrobaczywieniu dusz ludzkich” nadal pozostaje aktualna, uniwersalna. Sztuka niesie bowiem ponadczasowe przesłanie, że z każdej duszy trzeba wyrwać "smoka", ten symbol poddaństwa, spolegliwości, służalczości i bezmyślności. Znakomicie odegrała to grupa przyjaciół, choć przecież amatorów, których do projektu zaangażował Piotr Adler. W kilkanaście osób stworzyli przyjacielski Teatr Niezbędny, dzięki któremu "Smoka" może i uda się wyrwać z naszych dusz, ale z pewnością nie da się wyrzucić z pamięci... 

W spektaklu, w reżyserii i według scenariusza Piotra Adlera, nie brak oczywistych kontekstów i odwołań do współczesnej polskiej polityki. Mamy tu i specjalną komisję śledczą, i propagandową telewizję, i "misiewiczów". Jako żywo sztuka ukazuje relacje panujące w kręgach władzy - zarówno tej centralnej, jak i lokalnej, bo mechanizmy władzy - poza skalą - nie różnią się w wielkim czy małym mieście. To ludzie mit władzy i włodarzy podtrzymują, hołubią, chcą im się przypodobać, ale za to nie chcą się władzy narazić, "wychylać" z tłumu, bo wygodniej, prościej, bezpieczniej płynąć z nurtem niż pod prąd. Sztuka znakomicie to unaocznia. Postaci, choć z pozoru przerysowane, znajdą bez problemu swoje odpowiedniki w realnej współczesnej polityce i społeczeństwie.  

W tytułowego Smoka brawurowo wcielił się Piotr Adler, który jednocześnie spektakl wyreżyserował i napisał do niego scenariusz, oparty na inscenizacji Teatru ES z 1985 r. Twórca Akademii Umiejętności "Pan Hilary" na scenie był wyrazisty, dosadny, a postać, którą odtwarzał - bezkompromisowa, podła, okrutna, nieobliczalna, manipulująca ludźmi, a tak naprawdę tchórzliwa i "mała". 

Wyrazistą kreację na scenie stworzył także Marek Głowacki, odgrywający postać rycerskiego i szlachetnego Lancelota, który przybywa z misją uwolnienia miasta spod rządów trzygłowego tyrana - Smoka. Nikt lepiej nie odegrałby tej roli niż Głowacki - sam aktywny lokalny polityk, z pozycji oponenta recenzujący poczynania wyszkowskich władz samorządowych.  

Elzę - zagubioną między podszeptami serca i rozumu, rozdartą wewnętrznie - bo niby pogodzoną ze swoim tragicznym losem "daniny" dla władającego miastem Smoka, a jednak w duchu pragnącą miłości u boku Lancelota, zagrała Marta Grus.

Rewelacyjnie barwną postać Burmistrza, człowieka obłąkanego chorobą duszy i żądzą władzy za wszelką cenę, jednocześnie marionetki w rękach despotycznego Smoka, odegrał Grzegorz Piotrowski. Polityk - wypisz, wymaluj, ze wszystkimi jego charakterystycznymi cechami wprost jak na dłoni. Niestety, jego postać dobitnie uosabia ciemne strony polityki - przekupność, nepotyzm, despotyzm, fałsz, mściwość. Burmistrz otacza się klakierami. Pławi się w pochlebstwach podległych mu współpracowników, lojalnych tylko za sprawą rozdzielanych z pozycji władzy profitów. 

Cechy ojca przejął i na scenie równie znakomicie odegrał Henryk (Tomasz Ponichtera). Postać "sprzedajna", typowy karierowicz. Matkę Elzy, kobietę dostojną, usiłującą zachować wśród tłumu posłusznych systemowi dusz resztki honoru i własnych przekonań, zagrała Anna Chmielak. Agnieszka Jezierska wcieliła się w rolę kota - mentora. Tłum mieszczan, bezwolnych, spolegliwych, podporządkowanych systemowi i temu, który w danej chwili tym systemem steruje - zagrały barwnie i przekonująco: Joanna Adler, Agnieszka Głowacka, Agnieszka Lachowska-Marzoch, Honorata Piotrowska, Wioletta Runo, Jolanta Wiśniewska i Jolanta Wnuk. W spektaklu występują także Lidia Blachnio (Dziennikarka), Sławomir Chmielak (Strażnik) - obydwoje równie ślepo oddani systemowi, co reszta mieszkańców miasta. Gitarzyści - Andrzej Depta i Michał Grus - napisali do spektaklu wspaniałą muzykę, którą na żywo można było usłyszeć w dniu premiery.

Dwa spektakle (premiera prasowa i oficjalna) za nami. Warto jeszcze skorzystać z zaproszenia i udać się do WOK Hutnik na spektakl w dniu 30 stycznia o godz. 19.00 (wstęp bezpłatny). Prawie dwugodzinna sztuka nie pozostawia obojętnym. Otwiera oczy na prawdy wydawałoby się oczywiste, które być może warto sobie odświeżyć, szczególnie w roku wyborów samorządowych...