Wojewódzki konserwator zabytków dokonał wpisu do rejestru zabytków ruchomych pozostałości kamiennego obelisku uważanego za drugi obelisk Wazów w Wyszkowie. Siedemnastowieczny obiekt ma zostać odbudowany i wyeksponowany w odpowiednim miejscu, o co zabiega Społeczny Komitet. W najbliższym czasie uruchomiona zostanie zbiórka publiczna na ten cel.

Przez lata zapomniany i zaniedbany właśnie rozpoczyna nowy rozdział w swojej kilkusetletniej historii. Drugi Obelisk Wazów w Wyszkowie został oficjalnie uznany za zabytek. Oczywiście nie jest to obiekt kompletny, bo nadwątlony i zniszczony przez ząb czasu i działania ludzi, jednak to, co z niego pozostało w opinii konserwatora zabytków zasługuje i powinno uzyskać należną mu pozycję wśród zabytkowych obiektów gminy Wyszków. Tym samym koserwator zabytków potwierdził tezy Społecznego Komitetu Odbudowy Drugiego Obelisku Wazów w Wyszkowie i na podstawie zgromadzonej przez członków Stowarzyszenia dokumentacji oraz na ich wniosek oficjalnie dokonał wpisu pozostałości po drugim obelisku Wazów do rejestru zabytków.   

- Odnalezione fragmenty stwarzają możliwość przeprowadzenia szczegółowych badań porównawczych, co jest niezwykle cenne dla poznania historii tego wyjątkowego artefaktu. Analiza obróbki kamienia wskazuje, że jest on najprawdopodobniej analogiczny do zachowanego w pełnej formie obelisku przy ulicy 3 Maja. Jest to mocna przesłanka, by twierdzić, iż oba obiekty powstały w tym samym czasie. Ta decyzja stanowi przełom w naszych działaniach, mających na celu odbudowę obelisku - informuje SKODOW.

PIerwszy, zachowany w pełnej formie Obelisk Wazów, znajduje się przy ul. 3 Maja w Wyszkowie. 

- Łączony jest z osobą biskupa płockiego Karola Ferdynanda Wazy, brata następujących po sobie władców Polski - Władysława IV i Jana Kazimierza. Karol Ferdynand Waza po 1651 roku zamieszkał w Wyszkowie i tu zmarł, 9 maja 1655 roku. Obelisk ten powiązany został przez wybitnego polskiego historyka i historyka sztuki Władysława Tomkiewicza z osobą architekta działającego na zlecenie Wazów, Giovanniego Battisty Gisleniego. Na zlecenie króla Jana Kazimierza zaprojektował on niezwykle bogate treściowo "castrum doloris" na uroczystości pogrzebowe Karola Ferdynada Wazy do kościoła oo. Jezutiów w Warszawie. Częścią dekoracji były dwa obeliski symbolizujące nie tylko wieczność, ale również "gloria dei principi". Podobną wymowę mógł mieć obelisk wystawiony w Wyszkowie dla upamiętnienia miejsca śmierci Karola Ferdynada Wazy. Zachowane fragmenty drugiego obelisku (baza i iglica) znajdują się na terenie parafii św. Idziego i taka była najprawdopodobniej jego pierwotna lokalizacja. Piśmiennictwo XIX wieku wskazuje, że był on raczej kopią obelisku znajdującego się przy ul. 3 Maja - pisze w swojej decyzji mazowiecki konserwator prof. dr hab Jakub Lewicki. 

Fragmenty obelisku przeleżały w ziemi około 200 lat, przenoszone tylko z miejsca w miejsce. Prace terenowe nad przywróceniem miastu tego cennego zabytku zostały rozpoczęte przez członków Stowarzyszenia 6 listopada 2021 roku. Obejmowały wydobycie z ziemi elementów, oczyszczenie oraz przeniesienie ich w odpowiednie lepiej zabezpieczone miejsce. Decyzja konserwatora zabytków otwiera drogę do kolejnego etapu prac, tzw. zaleceń konserwatorskich, które zadecydują o technicznym sposobie zabezpieczenia i odbudowy obelisku. To umożliwi wycenę przedsięwzięcia, uzyskania na ten cel dotacji i przeprowadzenia zbiórki publicznej.

Źródło: Społeczny Komitet Odbudowy Drugiego Obelisku Wazów w Wyszkowie