Od tego roku kolejność inwestycji w sołectwach gminy Wyszków ustalana będzie według autorskiego rankingu, który opiera się na obiektywnych i mierzalnych kryteriach, m.in. liczba mieszkańców, czas oczekiwania na inwestycję, bezpieczeństwo czy uwarunkowania planistyczne. Choć w pierwszej edycji rankingu nie udało się uniknąć "wpadek", system spotkał się z pozytywnym odbiorem sołtysów. - To historyczna chwila, że ktoś chce z sołtysami rozmawiać i wszyscy są traktowani równo - podkreślają. Ranking będzie aktualizowany co roku. Dotyczy dróg, chodników, ścieżek rowerowych i oświetlenia. Inwestycje strategiczne (np. mosty), szkolne oraz te dla OSP czy obszarów przemysłowych rozpatrywane są oddzielnym trybem. 

W końcówce 2025 roku zakończyły się prace nad stworzeniem rankingu inwestycji w sołectwach gminy Wyszków. Ranking to postulat z programu wyborczego komitetu „Wyszkowska Inicjatywa Społeczna - Masz Wybór”. Prace nad nim trwały od początku 2024 roku. Oparty na obiektywnych danych, ma służyć do ustalania kolejności realizacji inwestycji na terenach wiejskich w sposób przejrzysty i sprawiedliwy - bez uznaniowości - jak podkreśla jeden z autorów rankingu, radny Artur Brzeziński.

W grudniu zaprezentował on efekty prawie dwuletniej pracy zespołu nad rankingiem sołtysom oraz radnym gminy Wyszków.

- To spotkanie podsumowujące projekt rankingu inwestycji w sołectwach. Klamra spinająca okres ostatnich niespełna dwóch lat działań, ponad stu spotkań i tysięcy godzin pracy nad tym projektem. Chcę pokazać, jak wyglądały prace i jaki przyniosły efekt - mówił Artur Brzeziński.

Szczegółową koncepcję rankingu opracował wspólnie z Pawłem Łyszkowskim, sołtysem Natalina. Koncepcja została skonsultowana z burmistrzem, urzędnikami gminy, radnymi oraz sołtysami. Odbyło się kilkadziesiąt indywidualnych spotkań z sołtysami, na których omawiano potrzeby inwestycyjne każdej z 27 wsi na terenie gminy Wyszków.

Dwanaście kryteriów

W toku tych działań wypracowano listę dwunastu kryteriów, które brane są pod uwagę przy ustalaniu kolejności realizacji inwestycji. Są to:

1. Liczba mieszkańców - według danych zgłoszonych do odbioru śmieci

2. Czas oczekiwania na inwestycję - czyli ile lat upłynęło do złożenia pierwszego wniosku w danej sprawie

3. Bezpieczeństwo (najwyżej punktowane są przebudowy skrzyżowań, nieco niżej chodniki i ścieżki rowerowe, drogi następnie chodników oraz infrastruktury rekreacyjnej)

4. Wspólne inwestycje - np. dwóch lub więcej sołectw

5. Struktura własnościowa terenu - czy gmina jest właścicielem lub zarządcą

6. Dokumentacja projektowa

7. Uwarunkowania planistyczne - odpowiednie zapisy w MPZP lub studium

8. Stopień zaawansowania inwestycji - czy inwestycja jest już częściowo wykonana (np. połowa drogi)

9. Obecność ważnej infrastruktury + strategiczność szlaku - wyżej punktowana jest np. droga przy szkole, kościele, świetlicy niż droga np. przez tereny leśne. Dodatkowe punkty uzyskują np. drogi będące ważnymi objazdami

10. Liczba lat bez inwestycji gminnej w sołectwie

11. Przeciwwskazania formalne - sprawdzamy czy istnieją przeciwwskazania formalne, np. trzeba przejmować gwarancje od innych podmiotów lub toczą się postępowania w innych instytucjach, które blokują/znacznie utrudniają omawianą inwestycję

12. Wyrównywanie szans - celem uzyskania zrównoważonego rozwoju wszystkich sołectw Gminy Wyszków premiujemy najwyżej punktowane w poprzednich kryteriach wnioski (mające sumarycznie najwyższą ilość punktów) z poszczególnych wiosek. Jeżeli sołectwo złożyło np. 3 wnioski, to najlepszy z nich w tym kryterium uzyska najwięcej punktów, kolejne coraz mniej (w ramach jednej wioski). W uproszczeniu - ma to ograniczyć możliwość koncentracji inwestycji w jednej miejscowości, np. najlepszy wniosek inwestycyjny z Krąg Nowych będzie miał więcej punktów niż trzeci wniosek z Rybienka Nowego (w tym kryterium)

W dyskusji niektórzy sołtysi zwracali uwagę, że liczba mieszkańców zbyt mocno wpływa na punktację, faworyzując większe miejscowości. Inni przekonywali, że to właśnie kryterium liczebności powinno mieć największy wpływ na punktację.

- Jak zestawić drogę, przy której mieszka 50 osób, z taką, gdzie jest ich 15? Liczba mieszkańców jest bardzo ważna, ale trzeba też pamiętać o innych czynnikach dlatego kryteriów jest aż 12 - odpowiadał Artur Brzeziński.

- Zwróćmy uwagę na czas nie tylko od zeszłego roku, ale 10 lat temu. Np. Rybienko Nowe 10 lat temu ono bylo zacofane, bo tam praktycznie nic nie było robione. Na poziomie innych sołectw było strasznie zacofane. A że później co roku była jakaś inwestycja, co Rybienko Nowe jest drugim co do wielkości sołectwem, prężnie się rozwija, podatków jest tam bardzo, bardzo dużo, i między innymi te podatki idą na te drogi. Liczba mieszkańców powinna mieć kluczowe znaczenie - przekonywał radny Paweł Turek.

- Przy swojej masie Rybienko Nowe powinno być już wchłonięte przez miasto. Małe sołectwa za ćwierć wieku dogonią to Rybienko. Trzeba brać pod uwagę te miejscowości, które nie miały inwestycji - stwierdził natomiast Paweł Łyszkowski.

- Rybienko Nowe siłą swojej demografii zawsze w tym rankingu się znajdzie. On jest skonstruowany tak, że nie będzie nikogo pomijał. Na 15 inwestycji z tegorocznego rankingu, dwie są z Rybienka Nowego, co odzwierciedla potrzeby i liczbę mieszkańców - uspokajał Artur Brzeziński.

- Skalowo patrząc, Rybienko Nowe to jest jedna piąta wszystkich sołectw. Logicznie stabilizuje bardzo ładnie sytuację ten ranking - dodał radny Adam Szczerba.

- W ogóle od tego zacznijmy, że za mało pieniędzy gmina przeznacza na inwestycje w sołectwach. To jest podstawa - skwitował Paweł Turek.

- To nie jest temat dzisiejszego spotkania, bo mówimy, jak podzielić środki, które będą w budżecie - wyjaśniał Artur Brzeziński. - Ja się cieszę, że pojawiły się kryteria i rozmawiamy o ich szczegółach, bo to już krok we właściwą stronę, daleką od uznaniowości. 

Pierwszy ranking i pierwsze inwestycje

Jako pierwsze do realizacji już w 2026 rok zakwalifikowano piętnaście inwestycji:

- Jeżeli inwestycja zakwalifikuje się do realizacji, a ta będzie rozciągnięta na kilka lat, to ma ona gwarancję zakończenia i pierwszeństwo przed innymi inwestycjami z lat następnych. Pozycje, które się raz zakwalifikują do rankingu, będą miały pierwszeństwo przed następnymi. Kolejne wchodzą adekwatnie w zależności od dostępności środków budżetowych. Pierwszym punktem przy realizacji będzie regulacja gruntów, potem projektowanie i w kolejnym roku wykonanie. Tak chcemy podchodzić z każdą inwestycją - mówił Artur Brzeziński.

Ranking dotyczy dróg, chodników, oświetlenia ulicznego. Ranking nie obejmuje inwestycji strategicznych (np. mosty), inwestycji szkolnych oraz tych dla Ochotniczych Straży Pożarnych, bo nie wszystkie sołectwa posiadają takie instytucje. W rankingu nie są punktowane także wnioski dotyczące budowy świetlic czy zakupu gruntów. Te będą rozpatrywane oddzielnym trybem.

- Nie da się porównać budowy ulic ze świetlicami, są na innym poziomie w piramidzie potrzeb - mówił Artur Brzeziński. - Jeśli chodzi o świetlice, miejsca spotkań, w 2024 roku były trzy takie wnioski: świetlica Olszanka, Sitno, wniosek zakupu gruntów dla Sitna i budowa świetlicy w Rybienku Nowym. Chcemy odbyć rozmowy, zdiagnozować sytuację, wyjść z propozycją dla tego obszaru w pierwszej połowie 2026 roku. Ewentualne chcemy to pogrupować, bo nie jesteśmy w stanie w 27 sołectwach zbudować świetlice.

Zdublowane inwestycje

Aktualny, pierwszy ranking dotyczy wniosków inwestycyjnych złożonych w 2024 roku. Ranking będzie aktualizowany raz w roku, nie później niż do końca sierpnia. W związku z tym, rozważane jest przesunięcie terminu składania wniosków do budżetu z 30 września na 31 maja, co pozwoli na bieżąco aktualizować ranking przed przygotowaniem prowizorium budżetowego na kolejny rok.

Ponieważ tegoroczny ranking powstawał jeszcze w niezmienionych warunkach, doszło do sytuacji, na którą zwrócił uwagę radny Paweł Turek. Mianowicie w Tulewie czy Rybienku Nowym mieszkańcy zdecydowali o sfinansowaniu z funduszu sołeckiego utwardzenia dróg, które zakwalifikowały się do rankingu gminnego.

- W rankingu dubluje się inwestycja zgłoszona z fundusz sołeckiego. Mieszkańcy czują się oszukani. Ul. Familijna w Tulewie znalazła się wysoko w rankingu, na 3. miejscu, i mieszkańcy przekazali na tą samą inwestycję pieniądze z budżetu sołeckiego - mówi Paweł Turek. Jego zdaniem sołtysi nie mieli możliwości wzięcia pod uwagę tego rankingu w chwili przekazywania wniosków do funduszu sołeckiego.

- Bardzo nam zależy na dokończeniu ul. Familijnej i dlatego na zebraniu sołeckim jednogłośnie podjęliśmy decyzję o przeznaczeniu funduszu sołeckiego na dokończenie tego projektu. To było przed publikacją rankingu. Po ukazaniu się rankingu, okazało się, że jesteśmy trzeci w rankingu, czyli projekt powinien być w inwestycji gminnej - potwierdza Barbara Polak, sołtys Tulewa. - Co ja mam odpowiedzieć mieszkańcom? Skoro jesteśmy na trzecim miejscu rankingu, to dlaczego mamy płacić za projekt z funduszu sołeckiego? Czy to nie powinno być w inwestycjach gminnych? Mieszkańcy rozumieją, że fundusz mogli przeznaczyć na coś innego.

To samo dotyczy ulic Klonowej i Dębowej w Rybienku Nowym - zauważył Paweł Turek.

- Gdyby mieszkańcy wiedzieli, że jedna z nich wejdzie do rankingu, zagłosowaliby na zebraniu sołeckim za tą drugą. Dla mnie ten ranking nie jest do końca sprawiedliwy. Ta punktacja jest błędna - mówi.

Rankingu bronił Artur Brzeziński:

- Nigdy nie było w tej gminie tak głęboko przeanalizowanych wniosków inwestycyjnych, każdego po kolei. Nigdy nie była tak skonsultowana każda inwestycja. Nikt tu niczego nie faworyzował, podchodziliśmy do każdego wniosku obiektywnie. Dla mnie niesprawiedliwe jest to, co było do tej pory, pewna uznaniowość w kolejności realizacji inwestycji - odpowiadał.

Wyjaśnił, że w 2025 roku ranking rzeczywiście powinien być opublikowany wcześniej.

- Ale nie daliśmy rady fizycznie tego zrobić - przyznał. - Przez ostatnie dwa lata wykonałem setki spotkań, to są tysiące godzin pracy. W następnym roku ranking będzie do końca sierpnia, abyście przed takim dylematem państwo więcej nie stawali - mówił Artur Brzeziński.

Jego zdaniem są i plusy tej sytuacji:

- Obecność w rankingu daje gwarancję realizacji tej inwestycji od początku do końca. Z funduszu sołeckiego 25 tys. zł wystarczyłoby być może na projekt przepustu, a jeśli inwestycja znalazła się w rankingu, to w tym i kolejnym budżecie będzie miała kontynuację aż do szczęśliwego końca. Za projekt płaci gmina - czy to z tej części budżetu, czy z drugiej, to jest ten sam budżet. Jedyną „dziurą”, jaką ja tu widzę, to że mieszkańcy mogli przeznaczyć środki z funduszu sołeckiego na coś innego. Problemu tego unikniemy w przyszłości, natomiast teraz będzie to wykonane dzięki rankingowi szybko i nie zostanie odłożone na półkę - podkreślał.

Nauczmy się rankingu

Artur Brzeziński zapewniał, że ranking to „żywy organizm”, który będzie ewoluować. W przyszłych latach uda się uniknąć podobnych sytuacji, gdyż będzie on publikowany wcześniej.

- Nauczmy się od nowa funduszu sołeckiego, nauczmy się żyć i funkcjonować z rankingiem i być może w przyszłym roku wprowadzimy jakieś zmiany, które ten fundusz uwzględnią. Ranking to forma merytorycznej pomocy, bo w przypadku samego funduszu sołeckiego największy problem był z realizacją wykonanych projektów, które nie miały szans na realizację i stawały się tzw. „półkownikami” - mówił.

- To rzeczywiście historyczna chwila, że ktoś chce z sołtysami rozmawiać. To duży plus, bo wiemy jak było - zgodziła się większość sołtysów.

- Bardzo dziękujemy Arturowi i całemu zespołowi za tytaniczną pracę - podkreślali wspólnie z radnymi.

Ranking inwestycji jest publicznie dostępny. Można się z nim zapoznać w strefie mieszkańca na stronie wyszkow.pl.