Puszcza Biała skrywa historię odwagi, cierpienia i milczącego bohaterstwa. W Mękalinach, gdzie 82 lata temu Niemcy zamordowali dziewięć osób wspierających AK, pamięć przetrwała, ale miejsce, które ją niesie, wymaga ratunku. Zachęcamy do udziału w uroczystościach rocznicowych oraz wsparcia zbiórki na rzecz odnowienia pomnika i jego otoczenia.

Miejsce żywej pamięci

W sercu Puszczy Białej, w uroczysku Mękaliny, nieopodal Udrzynka, Knurowca i Budykrza znajduje się jedno z miejsc pamięci na Mazowszu. To tutaj, 25 grudnia 1943 roku, Niemcy dokonali brutalnej zbrodni na rodzinie leśnika Stanisława Pieńkosa oraz pracownikach gajówki Udrzynek - ludziach, którzy wspierali lokalną konspirację, przechowywali broń Armii Krajowej i tworzyli ważny punkt kontaktowy polskiego podziemia. Pomimo tortur i zagrożenia życia, nie wydali Niemcom miejsca ukrycia broni ani współpracowników. W bożonarodzeniowy poranek zamordowano dziewięć osób, w tym członków rodziny oraz żołnierzy Armii Krajowej. Świadectwo tej tragedii, które przetrwało dzięki ocalałemu - 24-letniemu Henrykowi Pieńkosowi i 2,5 letniemu małemu Andrzejkowi (dziś światowej sławy profesor laryngologii Andrzej Kukwa) - pokazuje ogrom cierpienia, odwagi i poświęcenia tych, którzy zapłacili najwyższą cenę za walkę o wolność.

Dziś w miejscu grobu stoi pomnik z kamienia z lat 80. XX wieku. Od lat miejsce to odwiedzają uczniowie, kombatanci, mieszkańcy okolicznych miejscowości i rodziny poległych. Odbywają się tam uroczystości patriotyczne, lekcje historii i doroczne msze święte w rocznicę mordu (najbliższa taka uroczystość już 4 stycznia - patrz niżej). To miejsce żywej pamięci, a nie zapomniany kamień pośród lasu.

Potrzebne wsparcie na renowację

To miejsce od lat jest pielęgnowane przez społeczność lokalną szkoły podstawowej w Knurowcu która nosi imię Bohaterów Leśnej Placówki AK Mrowisko i rodziny poległych, ale skala potrzeb przerasta możliwości osób, które z serca dbają o pamięć o Mękalinach. Niestety, pomnik i otoczenie miejsca pamięci wymagają pilnych prac: odnowienia i oczyszczenia tablic oraz elementów kamiennych, wzmocnienia i odtworzenia ogrodzenia, uporządkowania przestrzeni wokół pomnika i grobu, usunięcia szkód spowodowanych przez czas i warunki pogodowe. Grupa społeczników, skupiona w Kole Gospodyń Wiejskich w Knurowcu Zielony Knurowiec, uruchomiła publiczną zbiórkę na ten cel - odnowienie Miejsca Pamięci Bohaterów AK. Aby zachować to miejsce dla kolejnych pokoleń, potrzebne jest wsparcie ludzi, dla których historia i bohaterstwo nie są pustymi słowami. 

Dlaczego warto pomóc?

Aby ocalić miejsce tragicznej zbrodni dokonanej na polskich leśnikach i żołnierzach AK.

Aby uczcić ludzi, którzy mimo tortur nie zdradzili tajemnic polskiego podziemia.

Aby kolejne pokolenia miały dostęp do prawdziwej historii swojej małej ojczyzny.

Aby Mękaliny pozostały miejscem godnym, zadbanym i pełnym szacunku.

Pomagając, stajesz się częścią opowieści o pamięci, wierności wartościom i trosce o historię, którą wciąż trzeba chronić.

Link do zrzutki --> Mękaliny Pieńkosów - odnowienie Miejsca Pamięci Bohaterów AK

Przed nami kolejna rocznica

4 stycznia 2026 r. w Mękalinach będziemy obchodzić 82. rocznicę tragicznych wydarzeń z 25 grudnia 1943r. O godz. 13:30 wyruszy Marsz Pamięci sprzed Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Leśnej Placówki AK "Mrowisko" w Knurowcu. To piękna okazja, aby razem oddać hołd tym, którzy oddali życie za wolność Ojczyzny. W programie uroczystości także:

- Msza święta - godz. 14.00

- Przemówienie prof. Andrzeja Kukwy

- Złożenie kwiatów i zapalenie zniczy

- Gorący poczęstunek dla uczestników

- To wydarzenie to nie tylko lekcja historii - to także czas refleksji i pamięci o tych, którzy zapłacili najwyższą cenę za wolność ojczyzny. Serdecznie zapraszamy mieszkańców wszystkich okolicznych miejscowości do udziału w uroczystości. Niech nasza obecność będzie wyrazem szacunku i troski o lokalne dziedzictwo - zachęcają organizatorzy.

Podczas uroczystości będzie możliwość wsparcia do puszki zbiórki na działania związane z odnowieniem miejsca pamięci Bohaterów AK Mękaliny.