"To nie kończy się za tydzień ani za miesiąc”. Wsparcie po tragedii w Leszczydole-Nowinach musi być długofalowe

Od pierwszych godzin po tragedii w Szkole Podstawowej w Leszczydole-Nowinach pracują specjaliści, którzy wspierają uczniów, rodziców, nauczycieli i rodziny dotknięte dramatycznymi wydarzeniami z 8 października. W pomoc zaangażowali się przedstawiciele samorządów, poradni psychologiczno-pedagogicznej, pomocy społecznej i innych instytucji. Podczas konferencji prasowej w Wyszkowie, 15 października, podsumowano dotychczasowe działania i przedstawiono proponowane rozwiązania dotyczące bezpieczeństwa w szkołach i przedszkolach. 

Konferencja prasowa zespołu interwencyjnego ds. wsparcia w kryzysie odbyła się w tydzień po tragicznych wydarzeniach w Szkole Podstawowej w Leszczydole-Nowinach. W wyniku ataku zginęła tam pracownica obsługi, a jedna z nauczycielek i dyrektor szkoły zostali ranni.

::news{"type":"see-also","item":"28782"}

Zespół powołany do wsparcia osób dotkniętych tragedią z 8 października tworzą m.in. wiceburmistrz Wyszkowa Artur Laskowski, naczelnik Wydziału Edukacji i Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego Urszula Nowak-Martyna, psycholog Urszula Zadworna, psychotraumatolog i pedagog Katarzyna Borowska, psychotraumatolog i terapeuta Monika Gadomska, dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Wyszkowie Agnieszka Mróz, starszy specjalista pracy socjalnej w OPS Aneta Zyśk, dyrektor Ośrodka Leczenia, Terapii i Rehabilitacji Stowarzyszenia "Monar" w Wyszkowie Jagoda Władoń-Wilecka, terapeuta Andrzej Władoń-Wilecki, suicydolog i konsultant kryzysowy ks. Tomasz Trzaska, psycholog Klaudia Paś oraz sołtys Leszczydołu-Nowin Krystian Pyśk.

Specjaliści pracują od pierwszych godzin

Jak podkreślali członkowie zespołu, od dnia tragedii prowadzone są działania mające pomóc osobom bezpośrednio dotkniętym zdarzeniem, a także całej społeczności szkolnej i mieszkańcom.

- Naszym absolutnym priorytetem jest teraz zapewnienie wsparcia dla osób, które ucierpiały w tym tragicznym zdarzeniu, a nasz zespół pracuje od pierwszych godzin, aby zapewnić tę pomoc - mówiła Monika Gadomska.

- Pracujemy bardzo intensywnie od tygodnia, dzisiaj akurat mija tydzień od tragicznych wydarzeń, stąd chcielibyśmy przedstawić kilka liczb, które wiążą się z tym wydarzeniem i zorganizowaniem tej pracy. One nie są jeszcze doszacowane z uwagi na to, że statystyki i informacje od konsultantów, od osób, które pracują w terenie, cały czas spływają - zaznaczyła Katarzyna Borowska.

Pomoc rozpoczęła się 8 października, bezpośrednio po tragedii w szkole. 

- Od 8 października trwa wieloetapowa interwencja po ataku w SP w Leszczydole-Nowinach, w której zginęła woźna, a ranna została nauczycielka. Pogrzeb odbył się 13 października, przebiegł spokojnie i bezpiecznie, a my działamy - dodała Katarzyna Borowska.

Według przedstawionych podczas konferencji informacji w działania zaangażowali się psychologowie z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Wyszkowie, nauczyciele i specjaliści ze szkół gminnych, psychotraumatolodzy, pracownicy socjalni, kurator sądowy oraz przedstawiciele samorządu. W pierwszych godzinach szczególnie ważną rolę odegrali specjaliści z poradni. Do pomocy zgłosiło się także dziewięcioro nauczycieli i specjalistów z gminnych placówek.

- Ogółem bezpośrednio pracujących przy zdarzeniu w ramach wsparcia psychologicznego jest około 30 osób - mówiła Katarzyna Borowska.

Punkty konsultacyjne i pomoc telefoniczna

Bezpośrednio po tragedii uruchomiono punkty konsultacyjne, w których pomoc mogły uzyskać osoby potrzebujące wsparcia psychologicznego. Początkowo działały one w salce przykościelnej w Leszczydole-Nowinach oraz w Niepublicznym Przedszkolu „Przedszkolaczek”. Od poniedziałku 12 października punkt konsultacyjny funkcjonuje w ośrodku "Monar" w Wyszkowie. Udostępniono numery kontaktowe do psychologów i psychotraumatologów, a także telefony pomocowe działające na terenie gminy i w skali ogólnopolskiej.

Wsparcie skierowano przede wszystkim do pracowników szkoły, rodziców i mieszkańców Leszczydołu-Nowin, ale mogą z niego korzystać również osoby spoza tej miejscowości i placówki.

- Około 30 osób w Leszczydole-Nowinach skorzystało wtedy z pomocy w punkcie. Przede wszystkim to byli rodzice. Z konsultacji telefonicznych na ten moment mamy informację, że skorzystało 60 osób - przekazała Katarzyna Borowska.

Do wszystkich szkół w gminie wysłano rekomendacje przygotowane przez psychotraumatologów. Materiały skierowano osobno do rodziców i pracowników placówek. Zawierają wskazówki dotyczące rozmów z dziećmi przeżywającymi kryzys oraz sposobów udzielania im wsparcia.

Jak podkreślał ks. Tomasz Trzaska, pomoc rozpoczęła się jeszcze w dniu zdarzenia. Specjaliści przyjechali do Leszczydołu około godz. 10.00 i pozostali na miejscu do późnych godzin popołudniowych. Spotykali się z uczniami oraz pedagogami, którzy sami byli świadkami dramatycznych wydarzeń i również potrzebowali pomocy.

- Mija tydzień od tych wydarzeń i nasz zespół, czy w ogóle wszyscy ci, którzy chcieli włączyć się w pomoc, funkcjonuje w zasadzie od pierwszych chwil. Już o godzinie 10.00 w Leszczydole pojawili się specjaliści, żeby spotkać się przede wszystkim z uczniami i będącymi tam pedagogami, którzy bez wątpienia nie byli w tym obszarze, w tym momencie specjalistami, tylko osobami, które zostały dotknięte, czyli możemy powiedzieć, że były ofiarami tego zdarzenia i obecność specjalistów w czwartek była tam do późnych godzin popołudniowych - mówił.

Zwrócił też uwagę na trudności związane z organizacją pomocy bezpośrednio po ataku. Układ budynku nie pozwalał na wyprowadzenie uczniów innym wyjściem. Obecność specjalistów, policji i pozostałych służb miała pomóc ograniczyć ich kontakt z czynnikami mogącymi pogłębić traumę.

- Niemniej jednak wszelkie działania, które były podjęte: i obecność specjalistów, i obecność policji, służb i zabezpieczenie było takie, żeby ekspozycja na te czynniki traumogenne była jak najmniejsza, przynajmniej w tym obszarze, w którym dało się to zrobić - zaznaczył.

Początkowo zespół pomocowy zebrał się spontanicznie, a następnie został formalnie powołany. Od tego czasu jego członkowie regularnie się spotykają i koordynują kolejne działania.

- Spotykamy się, mamy zebraną listę tych wszystkich działań, nie chciałbym teraz wszystkiego omawiać, natomiast to jest lista odrębnych działań przez wszystkie te dni, czyli aż do dzisiaj, to jest kilkadziesiąt pozycji podjętych działań od spotkania z uczniami, o którym wspomniałem, czy z pedagogami, poprzez spotkania z rodziną ofiary i rodziną sprawcy, spotkania z dyrektorem, spotkania stacjonarne, rozmowy telefoniczne i spotkania online z kadrą pedagogiczną w Leszczydole-Nowinach, ale także te działania, które obejmowały szerszy obszar - wyliczał ks. Tomasz Trzaska.

::photoreport{"type":"see-button","item":"27843"}

Wsparcie dla rodzin, uczniów i pracowników szkoły

Pomocą objęto nie tylko uczniów i pracowników placówki, lecz także rodziny - ofiary i sprawcy ataku. Specjaliści uczestniczyli w powiadamianiu rodzin o tragedii, a następnie wrócili do szkoły i pozostawali w kontakcie z jej dyrektorem. Wsparcie obejmuje również rozmowy indywidualne, konsultacje telefoniczne i spotkania z kadrą pedagogiczną.

Katarzyna Borowska poinformowała, że Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna konsultowała osoby, które potrzebowały pomocy. Spotkania i konsultacje miały być kontynuowane również kolejnego dnia, a zainteresowani mogli umówić się na spotkanie w Wyszkowie.

- Ja ze swojej strony chciałabym zapewnić, że podjęto natychmiastowe kroki w miarę możliwości, aby zabezpieczyć społeczność. Nasza rola skupia się na tym, żeby zapewnić zabezpieczenie psychiczne poszkodowanym - zapewniła Monika Gadomska.

Katarzyna Borowska zaznaczyła, że zespół stara się dotrzeć do wszystkich osób, które potrzebują pomocy. Jeśli podczas wizyty nie zastano kogoś w domu lub nie udało się nawiązać kontaktu, podejmowano kolejne próby, korzystając również z pomocy innych osób.

- W momencie, kiedy jest udzielana pomoc i nie ma na przykład tej osoby, do której się wybieramy, to działania wyglądają tak, że ponawiamy kontakt i jeżeli się nie udaje ten kontakt bezpośredni, to szukamy innych osób, które będą nas wspierały po to, by kontakt nawiązać. I tak też się to odbyło w kilku przypadkach, że nie było osoby, do której wiedzieliśmy, że musimy pójść, w związku z tym poszukiwaliśmy i udało nam się dotrzeć do każdej osoby, która wymagała indywidualnego wsparcia - powiedziała Katarzyna Borowska.

Jak wyjaśniła, wsparcie psychologiczne jest dużym obciążeniem także dla samych specjalistów. Dlatego dyżury w punkcie konsultacyjnym są organizowane rotacyjnie, tak aby zapewnić ciągłość pomocy i jednocześnie nie doprowadzić do przeciążenia osób zaangażowanych w interwencję.

- Specjaliści też są ludźmi, też mają swoją wytrzymałość i tutaj w tym kontekście staramy się zapewnić pewną ciągłość, ale i rotację, żeby też nie było przerw - podkreśliła.

Zespół spotyka się codziennie i pozostaje w kontakcie z osobami zgłaszającymi się po pomoc. Jak wyliczał ks. Tomasz Trzaska, działania obejmują rodzinę zmarłej, rodzinę sprawcy, dyrekcję i pracowników szkoły, uczniów, rodziców oraz społeczność lokalną. Wsparcia wymagają także pozostałe szkoły w gminie, które muszą pomóc dzieciom i młodzieży wrócić do zajęć po tak trudnym wydarzeniu.

Pomoc ma również wymiar duchowy. Ks. Tomasz Trzaska wspomniał o niedzielnej homilii wygłoszonej w parafii w Leszczydole-Nowinach, podczas której zachęcał mieszkańców do wzajemnej solidarności. Podkreślał, że wsparcia potrzebuje zarówno rodzina zmarłej, jak i rodzina sprawcy, która również została dotknięta traumą.

Członkowie zespołu zwracali uwagę, że ze względu na tajemnicę i dobro osób objętych pomocą nie mogą ujawniać szczegółów wszystkich podjętych działań. Podkreślali jednak, że poza bezpośrednimi konsultacjami i rozmowami prowadzone są także działania planowane na dłuższy czas.

- Materiały, które zostały przygotowane przez specjalistów, zostały wysłane do szkół, jak rozmawiać z uczniami i jak rozmawiać z rodzicami, bo też wiemy, że ta trauma, która jest faktem, tutaj wszystkie te rzeczy, które składają się na przeżycie traumy, one zostały wypełnione, więc możemy mówić w mniejszym czy większym stopniu o przeżyciu traumy. Ta trauma, która dotknęła i szkoły, i społeczności Leszczydołu i Wyszkowa, przynajmniej staraliśmy się w takim obszarze, w jakim damy radę, zaopiekować i oprócz tego bezpośredniego kontaktu, oprócz punktu konsultacyjnego, oprócz telefonów pomocowych, oprócz tych rekomendacji, był podjęty szereg działań również planowanych, takich długofalowych - mówił ks. Tomasz Trzaska.

Wielu zaangażowanych w pomoc

Wiceburmistrz Artur Laskowski wyjaśnił, że zespół został powołany, ponieważ lokalne instytucje nie dysponowały wszystkimi potrzebnymi specjalistami, w tym psychotraumatologami, których wiedza była niezbędna w tak poważnym kryzysie. Jak zaznaczył, udało się szybko nawiązać kontakt ze specjalistkami, które mogły przyjechać do Wyszkowa. Katarzyna Borowska jest współautorką poradnika rekomendowanego przez Mazowieckiego Kuratora Oświaty, a Monika Gadomska ma również doświadczenie pracy w policji. Artur Laskowski podkreślił, że od początku ważna była współpraca gminy z powiatem wyszkowskim. Po rozmowie ze starostą Marzeną Dyl uzgodniono, że koordynacją działań zajmie się Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Wyszkowie. Koordynatorem została Urszula Zadworna.

- Oczywiście nie byłoby też możliwe zorganizowanie tych wszystkich działań bez rzeszy wspierających ludzi, fantastycznych, wspaniałych. Ja nie jestem w stanie ich tutaj wymienić, ale robili to ponad swoje obowiązki służbowe - mówił wiceburmistrz.

Podziękował osobom, które pomagały przy organizacji pogrzebu i zabezpieczeniu medycznym, firmie Gwarant, przedsiębiorcom zapewniającym kanapki dla dzieci, a także strażakom i policjantom, którzy pomogli zorganizować w dniu pogrzebu sprawny przejazd na cmentarz. Zwrócił też uwagę na wsparcie udzielane rodzinie zmarłej, w tym pomoc finansową. Spontanicznie zorganizowana zbiórka na rzecz rodziny osiągnęła już kilkaset tysięcy złotych. Samorząd pozostawał w kontakcie z osobą organizującą zbiórkę.

::news{"type":"see-also","item":"28836"}

- Jesteśmy wszyscy poruszeni. Wszyscy jesteśmy mocno zaangażowani i wspierający. Ze strony zarówno starostwa, jak i władz gminnych, pozwolę sobie serdecznie podziękować wszystkim za otwarte serca i gotowość niesienia pomocy. Jest dużo organizacji i służb specjalistycznych, które działają tu na miejscu pod telefonami zaufania i wspierają - powiedział Artur Laskowski.

Dodał, że od drugiego dnia po tragedii pozostawał w kontakcie z mężem zmarłej, jej siostrą i pozostałymi członkami rodziny. Zainteresowanie sytuacją i gotowość udzielenia wsparcia wyraził również wojewoda.

Wiceburmistrz zwrócił także uwagę na postawę nauczycielki, Elżbiety Stokarskiej, która - jak powiedział - uratowała życie dyrektorowi szkoły.

- Chciałem jeszcze dodać, bo to mi leży na sercu, o jednej osobie, która gdzieś zniknęła w przekazach medialnych. Myślę o nauczycielce, pani Elżbiecie Stokarskiej, która uratowała życie panu dyrektorowi i dopiero potem on miał siłę na to, żeby ratować dalej się przed atakiem. Bardzo chcę, żeby imię i nazwisko tej pani było w naszych sercach - podkreślił Artur Laskowski.

Pomoc potrzebna na dłużej

O skali potrzeb świadczyły również telefony kierowane do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Sekretarz powiatu wyszkowskiego Leszek Marszał podziękował za współpracę i zaznaczył, że poradnia wykorzystała swoje zasoby i kompetencje, by pomóc osobom dotkniętym tragedią. Jak przekazał, w okresie po zdarzeniu i przed pogrzebem pracownicy odbierali około 20-30 telefonów dziennie, także w godzinach nocnych. Dzwonili nie tylko uczniowie, ale również rodzice i opiekunowie, którzy nie wiedzieli, jak rozmawiać z dziećmi i jak zachować się w tej sytuacji.

Katarzyna Borowska zaznaczyła, że zespół nadal działa w warunkach kryzysu, ale nie ma kompetencji do stanowienia prawa ani wdrażania rozwiązań systemowych. 

- Na pewno będziemy rekomendować, bo naszym zadaniem jest rekomendacja, natomiast nie naszym zadaniem jest wdrażanie i stanowienie prawa. Natomiast na pewno będziemy coś rekomendować z naszego obszaru, do którego jesteśmy powołani - zapowiedziała.

Jak podkreśliła Katarzyna Borowska, skutków tak dramatycznego wydarzenia nie da się przepracować w kilka dni.

- Będziemy rekomendować długofalową opiekę i na pewno już organizujemy też kontakt z zewnętrznymi organizacjami, które wesprą, ponieważ państwo muszą sobie zdać sprawę, że to nie kończy się ani za tydzień, ani za dwa, ani za miesiąc, tylko tutaj będą musiały być naprawdę długofalowe działania. Więc my będziemy rekomendować i na pewno wszystkie organizacje, które się zgłoszą, będą rozważone. Bo tak jak panie z poradni nie zostawiły w pewnym momencie dzieci, tylko poczekały na to, aż my się pojawimy, tak my też nie zostawimy ich bez opieki, dopóki nie będziemy mogli komuś przekazać sprawy - powiedziała.

W ramach przygotowań do dalszej pracy około 50 nauczycieli i specjalistów wzięło udział w szkoleniu przypominającym. Jak wyjaśniała Katarzyna Borowska, rotacja osób udzielających pomocy jest konieczna, by ograniczyć ryzyko przeciążenia psychicznego samych pomagających.

Leszek Marszał zwrócił uwagę także na szerszy problem bezpieczeństwa w szkołach. Zaznaczył, że zabezpieczenie budynków przed osobami z zewnątrz można wzmocnić za pomocą zamków, kart dostępu czy kodów. Trudniejsze pytanie dotyczy jednak sytuacji, w której zagrożenie pojawia się ze strony ucznia lub osoby, która niedawno ukończyła daną szkołę.

- Bardzo mocno zastanawialiśmy się, co zrobić w momencie, kiedy uczeń atakuje ucznia - mówił. - Ja wiem, że w tym przypadku to był absolwent tej szkoły, ale czasami trudno odróżnić chłopaka, który skończył niedawno szkołę, od tego, który w niej przebywa. Czy te zalecenia będą dotyczyły również sfery prawa oświatowego, również będzie jakieś wystąpienie do władz centralnych, czy będziemy skupiali się tylko tutaj lokalnie? Bo naprawdę temat jest niezwykle ważny, istotny - mówił sekretarz powiatu.

„To była sytuacja nadzwyczajna”

Ks. Tomasz Trzaska podkreślał, że wydarzenia w Leszczydole-Nowinach wykraczały poza sytuacje, z którymi szkoły i instytucje mają do czynienia na co dzień. Jak zaznaczył, celem wszystkich zaangażowanych osób było ograniczenie długofalowych skutków psychicznych i emocjonalnych tragedii.

- To nie są sytuacje codzienne. Bardzo często dziennikarze pytali nas i do dzisiaj sobie zadajemy pytanie, czy można takie sytuacje przewidzieć? Ja zawsze odpowiadałem, że to nie jest hejt, to nie są wymuszenia czy kradzież, które się zdarzają i będą zdarzać, bo tak funkcjonuje młodzież. To była sytuacja nadzwyczajna i każdy z nas robił wszystko, co mógł. Nasz zespół się zebrał, dyrektorzy, kierownicy, pracownicy podejmowaliście działania, dziennikarze też starali się to rzetelnie relacjonować. Instytucje powiatowe, miejskie podejmowały starania, żeby to i koordynować, i skierować pomoc. My wszyscy razem, jak tu jesteśmy, podjęliśmy to działanie, żeby zminimalizować skutki psychiczne, emocjonalne - mówił ks. Trzaska.

Zwrócił uwagę, że tragedia była ogromnym obciążeniem nie tylko dla osób bezpośrednio dotkniętych atakiem, ale również dla osób udzielających pomocy, pracowników placówek, ich rodzin i całej lokalnej społeczności. Podziękował także dziennikarzom za odpowiedzialne relacjonowanie wydarzeń.

- Państwo i my też, ale przede wszystkim kierownicy placówek, macie swoje rodziny, macie swoje dzieci i też się martwicie, i zastanawiacie się, jakie jest wasze bezpieczeństwo, jakie jest bezpieczeństwo waszych rodziców, dzieci itd. To jest duże obciążenie psychiczne i w tym wszystkim, w tej liście działań, które zostały podjęte, chcielibyśmy wyrazić też to, że prasa jest równie istotna i ważna, jak każdy specjalista, który tu jest, bo każdy w swojej dziedzinie jest specjalistą i za to też chcielibyśmy podziękować - podsumował ks. Tomasz Trzaska.

Przedstawiciele zespołu podkreślili, że pomoc dla społeczności Leszczydołu-Nowin nie zakończy się wraz z upływem pierwszych dni po tragedii. Kolejnym etapem będzie kontynuacja wsparcia psychologicznego, przygotowanie rekomendacji do dalszych działań oraz wdrażanie rozwiązań, które mają zwiększyć bezpieczeństwo uczniów i pracowników szkół oraz przedszkoli.

O tym szerzej piszemy TUTAJ

::news{"type":"see-also","item":"28953"}

::news{"type":"see-also","item":"28800"}