Dzieje hymnu polskiego

W Bibliotece Miejskiej w Wyszkowie odbyło się spotkanie poświęcone historii jednego z najważniejszych symboli narodowych - polskiego hymnu. Wykład pt. „Dzieje hymnu polskiego” poprowadziła prof. Hanna Krajewska, dyrektor Archiwum Polskiej Akademii Nauk.

W wydarzeniu uczestniczyli uczniowie szkół oraz dorośli odbiorcy, którzy mieli okazję poznać nie tylko okoliczności powstania „Mazurka Dąbrowskiego”, ale również jego niezwykłe losy i ciekawostki związane z hymnami innych państw. Prelekcja wpisała się w obchody zbliżającego się Narodowego Święta Niepodległości, przypominając o historii i symbolach współtworzących naszą narodową tożsamość.

Prof. Hanna Krajewska już na początku wykładu zwróciła uwagę na wyjątkowość polskiego hymnu na tle innych pieśni narodowych. Jak zauważyła, samo godło z orłem czy biało-czerwona flaga nie są wyłącznie polskimi wyróżnikami – podobne symbole znajdziemy również w wielu innych państwach. To jednak historia i treść „Mazurka Dąbrowskiego” czynią go szczególnym.

::photoreport{"type":"see-button","item":"27928","portal":"tubawyszkowa.pl"}

Nie zabrakło przy tym zaskakujących ciekawostek ze świata. Uczestnicy dowiedzieli się, że najdłuższy hymn narodowy należy do Grecji i liczy aż 158 zwrotek, natomiast najkrótszy - japoński - wywodzi się z X wieku, a jego tekst zamyka się w zaledwie kilku wersach. Na tym tle polski hymn również kryje pewną niespodziankę: liczy sześć zwrotek, choć oficjalnie przyjęte zostały tylko cztery pierwsze.

Prowadząca przybliżyła również historię powstania pieśni, którą Józef Wybicki napisał latem 1797 roku we włoskim mieście Reggio nell’Emilia. Tekst powstał z myślą o polskich legionistach, a melodia - jak wyjaśniła prof. Krajewska - najprawdopodobniej wywodzi się z anonimowego mazurka ludowego. Choć bywa błędnie przypisywana Michałowi Kleofasowi Ogińskiemu, jej autorstwo pozostaje nieznane.

Z pieśni legionowej „Mazurek Dąbrowskiego” stopniowo stawał się utworem rozpoznawalnym wśród Polaków. Profesor opowiedziała o tym, jak ważną rolę w jego rozpowszechnianiu odegrały kobiety z arystokratycznych rodzin, które po powrocie z Włoch uczyły pieśni w swoich kręgach, śpiewając ją i grając na instrumentach w rodzimych posiadłościach.

Szczególnie interesującym wątkiem wykładu było pytanie o to, co właściwie stanowi o polskości. Prof. Krajewska przywołała pochodzenie rodzinne Józefa Wybickiego i Tadeusza Kościuszki, wskazując, że ich korzenie nie były związane wyłącznie z ziemiami polskimi. Co zatem łączy postacie, które uznajemy za bohaterów naszej historii? Odpowiedź, zdaniem prelegentki, można odnaleźć już w pierwszym wersie hymnu: „Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy”. To właśnie zawarte w nim słowo „my” podkreśla wspólnotowy wymiar narodowej tożsamości.

Jednym z najbardziej zaskakujących tematów okazała się czwarta zwrotka hymnu, w której pojawia się imię kobiety – Basia. Prof. Krajewska podkreśliła, że to wyjątkowy motyw na tle hymnów innych państw, w których kobiety często pozostają nieobecne, a patriotyczne poświęcenie przedstawiane jest przede wszystkim przez pryzmat męskiego bohaterstwa.

- Zwrotka czwarta robi furorę na całym świecie, po prostu wszyscy nam zazdroszczą - mówiła prof. Krajewska, zwracając uwagę na obecność Basi w polskim hymnie.

Wykład był nie tylko lekcją historii, ale również okazją do spojrzenia na narodowy symbol z nieco innej perspektywy – przez pryzmat kultury, wspólnoty i opowieści, które kryją się za dobrze znanymi słowami.

Spotkanie zainaugurowało wystawę „Mazurek Dąbrowskiego”, którą można oglądać przez cały listopad na II piętrze wyszkowskiej biblioteki. Ekspozycja Archiwum Polskiej Akademii Nauk stanowi doskonałe uzupełnienie spotkania i zachęca do bliższego poznania historii polskiego hymnu.