100 lat po maturze Jerzego Różyckiego

Uroczystości związane z obchodami 100. rocznicy zdania matury przez Jerzego Różyckiego odbyły się 17 kwietnia w I Liceum Ogólnokształcącym im. C.K. Norwida w Wyszkowie. Wydarzenie, poświęcone wybitnemu matematykowi i kryptologowi, współtwórcy złamania szyfru Enigmy, zgromadziło przedstawicieli świata nauki, samorządów, instytucji oraz młodzież, stając się okazją do wielowymiarowego spotkania łączącego historię, edukację i kulturę pamięci.

Powrót do szkolnych lat

Jubileusz otworzył symboliczny powrót do minionych lat, wspomniano atmosferę egzaminów, szkolne emocje oraz młodzieńcze ambicje związane z nauką i stawianiem pierwszych kroków w dorosłość. Przywołane refleksje stały się okazją do sentymentalnej podróży w czasie i wspólnego przypomnienia doświadczeń, które dla wielu uczestników wciąż pozostają żywe w pamięci. Zgromadzonych powitali tegoroczni maturzyści "Norwida" Magdalena Szczytowska i Bartosz Wyszyński:

-  Sto lat temu młodzi ludzie tacy sami jak my, pełni marzeń i nadziei,  przystąpili do egzaminu dojrzałości. Ich losy potoczyły się różnie, ale wszystkie połączyło to samo miejsce,  nasza szkoła. Dziś oddajemy hołd tamtemu pokoleniu, które w trudnych czasach potrafiło  zachować ducha wiedzy, odwagi i odpowiedzialności.  Oddajemy hołd szczególnie wybitnemu kryptologowi, naszemu absolwentowi Jerzemu Różyckiemu - mówili

Głos dyrekcji i władz

Podczas uroczystości głos zabrała także dyrektor Dorota Piotrowicz, podkreślając rangę wydarzenia:

- Dzisiejsza uroczystość jest punktem kulminacyjnym wydarzeń upamiętniających stulecie matury Jerzego Różyckiego, znamienitego Polaka, matematyka, kryptologa, współtwórcy sukcesu, który przeszedł do historii jako złamanie szyfru Enigmy, ucznia i absolwenta gimnazjum koedukacyjnego Towarzystwa Szkoły Średniej w Wyszkowie nad Bugiem, którego kontynuatorem jest I Liceum Ogólnokształcące im. Cypriana Norwida w Wyszkowie.

Jak zaznaczyła, egzamin dojrzałości sprzed stu lat był początkiem drogi, która zaprowadziła Różyckiego do osiągnięć o światowym znaczeniu, a sama rocznica stanowi nie tylko okazję do wspomnień, lecz także do refleksji nad rolą wiedzy, determinacji i współpracy.

- Sto lat temu młody Jerzy Różycki stawał przed egzaminem dojrzałości, zamykając ważny etap swojej edukacji i otwierając drogę ku przyszłości, która, choć wtedy jeszcze nie znana, okazała się być niezwykła. Był to moment symboliczny, w którym talent, pracowitość, ciekawość świata zaczęły prowadzić go ku osiągnięciom o ogromnym znaczeniu.  Dziś, wspominając jego maturę, nie celebrujemy jedynie szkolnego egzaminu sprzed stu lat. Oddajemy hołd drodze, jaka się od niego rozpoczęła, drodze pełnej pasji, odpowiedzialności i służby wyższym wartościom.  To także okazja, by przypomnieć sobie, jak wielką siłę mają wiedza, determinacja i współpraca.

Dyrektor podziękowała również wszystkim zaangażowanym w organizację obchodów, zwracając uwagę na rosnące grono osób kultywujących pamięć o kryptologu.

- Mam wrażenie po tym tygodniu, że nasza wyszkowska rodzina Enigmy znowu się powiększyła - mówiła.

 - Jerzy Różycki, maturzysta rocznika 1926. Zwyczajny chłopak, który 100 lat temu spacerował po wyszkowskich ulicach, który dzielił z rówieśnikami te same młodzieńcze troski i nadzieje - dodała starosta Powiatu Wyszkowskiego Marzena Dyl. - Nie przypuszczał jak wielkie wyzwania i wielka odpowiedzialność czekają go w przyszłości. Działając ramię w ramię z Marianem Rejewskim i Henrykiem Zygalskim, stał się częścią niezwykłej sztafety polskiej myśli technicznej. Korzystając z dokonań całego środowiska matematyków, podjęli wyzwanie, które wymagało nie tylko wiedzy, ale i ogromnej pokory. Ich misja nie toczyła się na linii frontu, lecz w głębokiej tajemnicy i ciszy gabinetów. Zamiast siły ognia, postawili na logikę. Udowodnili, że ludzki umysł potrafi przełamać każdy, nawet najbardziej złożony schemat maszyny.

Nauka i historia kryptologii

Podczas wydarzenia zaprezentowano wystąpienia przedstawicieli środowisk naukowych oraz instytucji zajmujących się historią i kryptologią. List gratulacyjny w imieniu Rektora Akademii Sztuki Wojennej odczytał mjr Tomasz Wyczawski. Odczytano także list wystosowany przez Marszałka Województwa Mazowieckiego Adama Struzika. Następnie odbyła się prelekcja zatytułowana „Od wojny polsko-bolszewickiej do Enigmy - Biuro Szyfrów i narodziny polskiej szkoły kryptologii”, którą przedstawili: dr Wioletta Mioduszewska z Instytutu Historii i Polemologii Akademii Sztuki Wojennej oraz studenci tej uczelni: Patryk Kamiński i Kacper Lenczewski.

::photoreport{"type":"see-button","item":"27159"}

Współpraca z Centrum Szyfrów Enigma

Ważną częścią spotkania była współpraca z Centrum Szyfrów Enigma, które popularyzuje wiedzę o złamaniu kodu Enigmy oraz rozwoju kryptologii i informatyki. Dzięki temu uczniowie „Norwida” mogli uczestniczyć w warsztatach szyfrowania oraz korzystać z materiałów edukacyjnych przygotowanych w formie lekcji wideo przez ekspertów centrum. Zagadnienia związane z kryptologią przybliżył również dr Maksym Kempiński z Centrum Szyfrów Enigma.

Kolejny prelegent nie mógł uczestniczyć w uroczystości osobiście, jednak skierował do uczestników specjalne wystąpienie w formie nagrania wideo. Był nim dr Marek Grajek - polski historyk i autor licznych publikacji, w tym książki „Enigma. Bliżej prawdy”, uznawanej za jedną z najważniejszych polskich prac poświęconych tej tematyce. Naukowiec jest cenionym specjalistą w zakresie historii łamania niemieckich szyfrów, ze szczególnym uwzględnieniem maszyny szyfrującej Enigma.

Na zakończenie wystąpił Janusz Kosiński z I Liceum Ogólnokształcącego, który w prelekcji „Jerzy Różycki. Nie tylko kryptolog” przedstawił postać bohatera obchodów, ukazując go w szerszym kontekście jego życia i działalności.

Projekt „Ożywione obrazy”

Jubileusz 100. rocznicy zdania matury przez Jerzego Różyckiego stał się inspiracją do realizacji projektu fotograficznego, którego inicjatorką była nauczycielka historii Agnieszka Głowacka. Wraz z Katarzyną Mielcarz i Patrycją Ogrodzińską zaprosiły uczniów do symbolicznej podróży w czasie, do okresu międzywojennego, gdy po tych samych szkolnych korytarzach chodził przyszły wybitny matematyk i kryptolog, współtwórca sukcesu w złamaniu szyfru Enigmy.

Projekt zatytułowany „Ożywione obrazy” polegał na odtworzeniu archiwalnych fotografii szkoły z lat dwudziestolecia międzywojennego. Z bogatego szkolnego archiwum wybrano 17 zdjęć, które stały się podstawą rekonstrukcji. Przez dwa dni około 70 licealistów, ubranych w stroje nawiązujące do stylistyki epoki, odtwarzało sceny uchwycone na dawnych fotografiach, wiernie oddając ich kompozycję, klimat i nastrój.

Autorką dokumentacji fotograficznej projektu była Katarzyna Mielcarz. Efektem przedsięwzięcia jest wyjątkowa ekspozycja zestawiająca przeszłość z teraźniejszością, która ozdobi przestrzeń szkolnych korytarzy.

Spektakl pełen emocji

Zwieńczeniem uroczystości był spektakl „Miłość i tajemnica”, przygotowany przez uczniów liceum pod kierunkiem nauczycielek Marzeny Delugi oraz Agnieszki Łazickiej-Andrusiuk. Przedstawienie zainspirowane korespondencją Jerzego Różyckiego do jego żony Barbary, zawartą w publikacji Elżbiety Szczuki pt.„Jerzy Różycki. Jeden z pogromców Enigmy”, stało się poruszającą opowieścią o uczuciu i historii. Na scenie wystąpili aktorzy, Chór Norwida, soliści, tancerze oraz muzycy odpowiedzialni za akompaniament. Młodzież z dużym wyczuciem łączyła fragmenty listów z wykonaniami utworów, tworząc spójną i pełną emocji opowieść o miłości wystawionej na próbę przez dramatyczne wydarzenia wojenne.

Goście z całej Polski

W wydarzeniu uczestniczyli:  przedstawicielki Wielkopolskiego Urzędu Marszałkowskiego w Poznaniu  (instytucji, która od wielu lat aktywnie łączy samorządy z całej Polski skupione wokół postaci polskich kryptologów). Dyrektor Biura Współpracy Międzynarodowej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego Anna Markiewicz, przedstawicielka Departamentu Sportu i Turystyki Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego Joanna Kaczmarczyk  - prawnuczka płk. Maksymiliana Ciężkiego, powstańca wielkopolskiego, oficera łączności Wojska Polskiego, inicjatora tajnego kursu szyfrów na Uniwersytecie Poznańskim w 1929 roku, autora i wykonawcy tajnej strategii ataku na szyfry Enigmy  oraz przedstawicielka Biura Współpracy Międzynarodowej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego Anna Andrzejewska. Natomiast Centrum Szyfrów Enigma w Poznaniu reprezentowali kierownik Piotr Bojarski oraz pracownicy Maksym Kempiński i Marta Kchudzik, Urząd Miasta Sosnowca - przedstawiciel Rafał Słowiak, społeczną Szkołę Podstawową nr 2 im. Polskich Matematyków Zwycięzców Enigmy,  wicedyrektor Monika Kopycka wraz z pedagogami i uczniami szkoły.

Spacer śladami Różyckiego

Uroczystość zakończyło złożenie kwiatów przy tablicy upamiętniającej 90. rocznicę zdania matury przez Jerzego Różyckiego, umieszczonej na budynku liceum w 2016 roku. Następnie uczestnicy wzięli udział w spacerze „śladami Jurka”, który poprowadziła Elżbieta Szczuka.

Jubileuszowe inicjatywy i konkursy

W ramach obchodów jubileuszu 100. rocznicy matury Jerzego Różyckiego zrealizowano szereg inicjatyw łączących edukację, sport oraz działania artystyczne, w które zaangażowali się uczniowie oraz społeczność lokalna.

Symbolicznym otwarciem wydarzeń była akcja edukacyjna „Lekcja z Różyckim”. Ważnym elementem programu był również Turniej Piłki Nożnej „Algorytm Cup”, który nadał obchodom sportowy charakter. Z kolei ideę współpracy i wspólnoty podkreśliła sztafeta „100 lat - 100 umysłów - jedna historia”.

W ramach upamiętnienia patrona zrealizowano także akcję „100 róż dla Jerzego Różyckiego”, a uczniowie wzięli udział w powiatowym konkursie plastycznym „Włącz tryb geniusza”, konkursie  matematyczno-informatyczny im. Jerzego Różyckiego oraz powiatowym konkursie na krótką formę video „Challenge 1926: Matura Różyckiego”.

Laureaci konkursów:

"Powiatowy Konkurs na Krótką Formę Wideo Challenge 1926: Matura Różyckiego"

Kategoria A - Lena Ponichtera ze SP w Długosiodle (opiekun Mariola Maksiak)

Kategoria B - Maria Palasek, Oskar Falbowski, Igor Abramczyk, Julia Jachna, Julia Kuligowska z ZS nr 1 w Wyszkowie (opiekun Joanna Urbanik)

"Konkursu matematyczno-informatyczny im. Jerzego Różyckiego” zorganizowany przez I LO w Wyszkowie"

Kategoria szkół podstawowych:

I miejsce - Wiktoria Ziętek, SP nr 280 w Warszawie

II miejsce - Bartosz Deluga, ZSP w Woli Mystkowskiej

III miejsce - Dorota Grabowska, SP nr 2 w Wyszkowie

Kategoria szkół ponadpodstawowych (klasy młodsze):

I miejsce - Franciszek Prusiński, I LO w Wyszkowie

II miejsce - Miłosz Kulesza, ZS nr 3 w Wyszkowie

III miejsce - Tymoteusz Dyl, I LO w Wyszkowie

Kategoria szkół ponadpodstawowych (klasy starsze):

I miejsce - Marcel Dzwonkowski, LO w Pułtusku

II miejsce - Aleksandra Suchocka, I LO w Wyszkowie

III miejsce - Jakub Grześkiewicz, I LO w Wyszkowie

Konkurs Plastyczny „Włącz tryb geniusza”

Kategoria A:

I miejsce - Tymon Garbarczyk, SP nr 1 w Wyszkowie,

II miejsce - Nadia Sarnacka, SP w Trzciance,

III miejsce - Iga Rogulska, SP w Leszczydole Starym

Wyróżnienia: Wiktoria Wóltańska, Liliana Świderska, Kacper Łachacki, Magdalena Pawłowska

Kategoria B:

I miejsce - Liliana Sokół, SP w Długosiodle,

II miejsce - Maja Ruszczyńska, SP w Leszczydole Starym,

III miejsce - Ignacy Sępkowski i Aleksandra Kuchta, SP w Leszczydole Starym

Wyróżnienia: Emilia Balcerak, Zofia Damętka

Kategoria C:

I miejsce - Elena Haczewska, SP nr 3 w Wyszkowie,

II miejsce - Klaudia Sochaczewska, SP w Porządziu,

III miejsce - Katarzyna Kęcka, SP w Długosiodle

Wyróżnienia: Maciej Skibiński, Wiktoria Ołdak, Nikola Piotrak

Kategoria D:

I miejsce - Piotr Szymczakowski, CEZiU „Kopernik”,

II miejsce - Aleksandra Osowiecka, I LO,

III miejsce - Wiktoria Gzowska, OS-W

Wyróżnienia: Kacper Frąckiewicz, Adam Kondraciuk, Maja Nowak

Z okazji jubileuszu odbył się m.in. turniej piłkarski Algorytm Cup:

I miejsce - I LO,

II miejsce - CEZiU „Kopernik”,

III miejsce - ZS nr 1