Język polski bez tajemnic? Uczniowie zmierzyli się w Wyszkowskim Dyktandzie

Czterdziestu uczniów szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych z powiatów wyszkowskiego i węgrowskiego zmagało się z zawiłościami ortograficznymi i interpunkcyjnymi języka polskiego podczas XXIV Wyszkowskiego Dyktanda. Wojewódzki finał konkursu odbył się w Szkole Podstawowej nr 4 w Wyszkowie.

Konkurs przebiegał pod hasłem: „Kochać ojczyznę to miłować język, miłować język to nie kalać go błędami”. W obecnym roku szkolnym była to jego XXVI edycja. Od pierwszej edycji Wyszkowskie Dyktando cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem dzieci i młodzieży szkolnej. Teksty tegorocznych dyktand przygotowała dr Anna Falana-Jafra  z Instytutu Językoznawstwa i Literaturoznawstwa Uniwersytetu w Siedlcach. 

Laureatów powitała dyrektora Szkoły Podstawowej nr 4 w Wyszkowie Ewa Runo, która życzyła uczestnikom osiągnięcia jak najlepszych wyników i satysfakcji z podjętej rywalizacji:

- Mazowiecki Kurator Oświaty wpisał „Wyszkowskie Dyktando” w wykaz zawodów wiedzy, które mogą być uwzględniane przez dyrektora szkoły jako szczególne osiągnięcie i wpisywane na świadectwie ukończenia szkoły podstawowej w roku szkolnym 2025/2026. Dotyczy to trzech pierwszych miejsc wojewódzkiego etapu konkursu - mówiła.

::photoreport{"type":"see-button","item":"27138"}

Wśród uczestników byli uczniowie ze szkół podstawowych: ZPO w Zabrodziu, SP w Dębinkach, SP w Adelinie, SP w Porządziu, SP w Rząśniku, SP w Bielinie, SP w Komorowie, SP w Długosiodle, SP w Dalekiem i SP w Blochach, SP nr 5 w Wyszkowie, SP w Leszczydole Starym i SP w Lucynowie i SP w Ostrówku oraz uczniowie ze szkół ponadpodstawowych: I LO z Węgrowa oraz ZS Sadownego, ZS nr 1 w Wyszkowie, CEZiU „Kopernik”, ZS nr 3 w Wyszkowie i I LO w Wyszkowie.

Wyniki ortograficznej rywalizacji:

W kategorii szkół podstawowych :

I miejsce - Aleksandra Dąbrowska ze Szkoły Podstawowej nr 5 w Wyszkowie

II miejsce - Fabian Kuciński ze Szkoły Podstawowej w Leszczydole Starym

III miejsce - Wiktoria Osemka ze Szkoły Podstawowej  w Ostrówku.

W kategorii szkół ponadpodstawowych:

I miejsce - Bartosz Wyszyński z I LO w Wyszkowie,

II miejsce - Kacper Dziubiel z ZS nr 3 w Wyszkowie,

III miejsce - Aleksandra Ołowska z ZSP w Węgrowie i Magdalena Bryk I LO w Wyszkowie,

Zmagania koordynowały nauczycielki: Ineza Pieniążek i Elżbieta Dobrzyńska.

Konkurs odbył się pod patronatem Mazowieckiego Kuratora Oświaty i starosty Powiatu Wyszkowskiego, przy finansowym wsparciu burmistrza Wyszkowa. 

Uroczyste wręczenie nagród laureatom etapu gminnego i finalistom etapu wojewódzkiego odbędzie się 23 kwietnia o godz. 11.00 w bibliotece Szkoły Podstawowej nr 4 w Wyszkowie.

Uczniowie szkół podstawowych zmierzyli się z następującymi potyczkami słownymi:

"Wyprawa, która miała się nie wydarzyć" 

"W przeddzień długo wyczekiwanej wycieczki do Ojcowskiego Parku Narodowego nikt nie przypuszczał, że zwykła szkolna wyprawa zamieni się w prawdziwą próbę odwagi. Niektórzy po raz pierwszy mieli wyruszyć w Góry Krakowsko-Częstochowskie, inni zaś już od tygodnia przechwalali się rzekomą znajomością tamtejszych jaskiń. Nazajutrz, skoro świt, przed budynkiem szkoły zebrała się rozentuzjazmowana grupa. 

Chłopcy w pośpiechu przerzucali przez ramiona ciężkie plecaki, dziewczęta porównywały mapy i sprawdzały, czy aby na pewno nie zapomniały latarki. Wkrótce uczniowie ujrzeli wapienne ostańce wznoszące się ponad zielonkawe doliny. Przewodnik opowiadał o historii zamku w Pieskowej Skale oraz o legendzie związanej z Maczugą Herkulesa. Niektórzy słuchali z zapartym tchem, inni szeptem żartowali, jakoby w ruinach straszył rycerz w zardzewiałej zbroi. Największe emocje wzbudziła jednak wizyta w Jaskini Łokietka. 

U wejścia panował półmrok, a chłodne, wilgotne powietrze nie zachęcało do zwiedzania. Mimo to nikt nie chciał zostać na zewnątrz. Gdy tylko grupa zagłębiła się w wąski korytarz, rozległ się czyjś przytłumiony okrzyk. Okazało się, że jeden z uczniów, Krzysztof, potknął się o wystający kamień. Na szczęście nic poważnego się nie stało, choć przez chwilę zamarły serca wszystkich uczestników wycieczki. W najobszerniejszej komnacie przewodnik zgasił latarkę. Zapadła niemal absolutna ciemność.

Uczniowie uświadomili sobie, jak niepewne bywa poczucie bezpieczeństwa. Ktoś nieśmiało zażartował, że gdyby teraz pojawił się duch, nikt by go nie zauważył. Śmiech zabrzmiał jednak nienaturalnie i szybko ucichł. Niespodziewanie z głębi jaskini dobiegł szelest, jakby ktoś przesuwał po kamieniach ciężki przedmiot. Nie wiadomo, czy był to tylko podmuch wiatru, czy może drobne zwierzę, które schroniło się w skalnej szczelinie. Tak czy inaczej, część uczniów chciałaby już wyjść na zewnątrz. Kiedy znaleźli się na powierzchni, oślepiło ich jaskrawe światło słońca. W oddali połyskiwała wstęga Prądnika, a nad wzgórzami krążył drapieżny ptak.

Nikt nie przyznałby się do strachu, lecz każdy odetchnął z wyraźną ulgą. W drodze powrotnej uczniowie długo rozprawiali o tym, co wydarzyło się w jaskini. Jedni twierdzili, że słyszeli wyraźne kroki, inni, że było to jedynie złudzenie. Trudno rozstrzygnąć, kto miał rację. Być może wyobraźnia, podsycana półmrokiem i legendami, odegrała niebagatelną rolę. Tak czy inaczej, wycieczka, która miała być zwyczajną szkolną wyprawą, stała się niezapomnianą lekcją odwagi, rozwagi i odpowiedzialności. Uczniowie zrozumieli, że nie zawsze to, co nieznane, jest groźne, lecz niemal zawsze wymaga opanowania i wzajemnego wsparcia."

Natomiast uczniowie szkół ponadpodstawowych mieli możliwość zmierzyć się z następującym tekstem: 

,,Między pewnością a przypuszczeniem" 

"Niepodobna było przewidzieć, że to, co zrazu wydawało się jedynie niegroźnym nieporozumieniem, w konsekwencji okaże się zdarzeniem o niemałym ciężarze gatunkowym. Wprawdzie nikt nie mówił o kryzysie, niemniej jednak atmosfera w redakcji „Przeglądu Humanistycznego" stawała się z dnia na dzień coraz bardziej napięta. Redaktor naczelny nie zwykł był ulegać pochopnym sądom, toteż i tym razem powstrzymywał się od jednoznacznych deklaracji. 

Źródłem zamieszania okazał się artykuł nadesłany przez doktora Michała Rzepeckiego - skądinąd cenionego literaturoznawcę. Autor, odwołując się do twórczości Czesława Miłosza oraz Zbigniewa Herberta, wysunął hipotezę, jakoby współczesna interpretacja klasyki bywa nadmiernie upraszczana, jeśli nie wręcz zubożona. Twierdził, że czytelnik, przyzwyczajony do jednoznacznych rozstrzygnięć, niechętnie dopuszcza wieloznaczność, choć ta stanowi immanentną cechę dzieła literackiego. Niejeden z recenzentów uznałby podobną tezę za oczywistą, jednak nie wszyscy byli skłonni zaakceptować sposób jej uzasadnienia. 

Rzepecki, przytaczając nieopublikowane  dotąd fragmenty korespondencji poety, sugerował, iż dotychczasowe badania opierały się na nie w pełni zweryfikowanych źródłach. Czyżby zatem środowisko naukowe, zwykle nad wyraz skrupulatne, dopuściło się przeoczenia? W odpowiedzi na te zarzuty profesor Anna Chróścicka, współautorka monumentalnej monografii zatytułowanej ,,Hermeneutyka i pamięć", wystosowała list otwarty. Pisała w nim, iż nie sposób zgodzić się z insynuacją, jakoby badacze działali w złej wierze. 

Podkreślała zarazem, że reinterpretacja nie musi oznaczać dezawuowania wcześniejszych ustaleń; przeciwnie, bywa ich twórczym rozwinięciem. Spór, początkowo akademicki, rychło przybrał nieoczekiwany obrót. W mediach społecznościowych pojawiły się komentarze, które trudno byłoby nazwać merytorycznymi. Jedni okrzyknęli Rzepeckiego demaskatorem rzekomych zaniedbań, inni wichrzycielem dążącym do rozgłosu. Niewątpliwie dyskusja, zamiast wygasnąć, nabierała impetu, a niektórzy, chcąc nie chcąc, dali się ponieść emocjom. Tymczasem sam zainteresowany, zapytany o intencje, odpowiedział nad wyraz powściągliwie: „Nie chodzi o podważanie autorytetów, lecz o uważność. Jeśliby bowiem nauka miała stać się zbiorem niepodważalnych twierdzeń, przestałaby być nauką". Słowa te stały się przedmiotem licznych analiz. 

Co więcej, zaczęto je interpretować na rozmaite sposoby, niekiedy zupełnie sprzeczne z pierwotnym zamysłem autora. Nie wiadomo, czy konflikt da się jednoznacznie rozstrzygnąć. Być może należałoby uznać, że spór jest nieodłącznym elementem debaty intelektualnej. Wszakże to właśnie dzięki różnicy zdań możliwe bywa doprecyzowanie stanowisk, a nawet, paradoksalnie, ich zbliżenie. Nie zawsze to, co odmienne, musi być nie do pogodzenia. Na domiar wszystkiego do redakcji napłynęły kolejne listy zarówno entuzjastyczne, jak i nad wyraz krytyczne. Niektóre z nich, napisane pospiesznie i bez należytej staranności, trudno było traktować serio. Inne cechowała wnikliwość oraz rzeczowość, której nie powstydziłby się doświadczony badacz. 

Koniec końców redaktor naczelny uznał, że nie sposób dłużej odwlekać decyzji. Zdecydowano się opublikować artykuł wraz z polemiką oraz obszernym komentarzem redakcyjnym. W komentarzu tym zaznaczono, iż redakcja nie utożsamia się bezkrytycznie z żadnym ze stanowisk, lecz, kierując się zasadą pluralizmu, umożliwia ich konfrontację. Czy decyzja ta okaże się roztropna, czy też sprowokuje kolejne kontrowersje, pokaże czas. Tak czy inaczej, zdarzenie to unaoczniło, że między pewnością a przypuszczeniem rozciąga się przestrzeń niejednoznaczności. To w niej rodzi się namysł, który, choć bywa mozolny, stanowi fundament rzetelnej refleksji. I chociaż niejeden chciałby raz na zawsze rozwiać wszelkie wątpliwości, niewiele wskazuje na to, by było to kiedykolwiek możliwe."

::news{"type":"see-also","item":"22987"}