O Rosji od środka. Dyplomatyczne spojrzenie Grzegorza Ślubowskiego

- Wyszków to dla mnie miasto wyjątkowe, szczególne. Trochę traktuję to spotkanie jak spotkanie przyjaciół, a nie wieczór autorski. Zależało mi, żeby tutaj być - mówił - Grzegorz Ślubowski, niedawny gość Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Wyszkowie. Pochodzący z Wyszkowa dziennikarz i publicysta w latach 2019-2025 pełnił funkcję Konsula Generalnego RP w Petersburgu. Specjalizuje się w tematyce międzynarodowej, a pretekstem do rozmowy była jego najnowsza książka „Petersburg. Pokój i wojna. Zapiski polskiego konsula o współczesnej Rosji”.

Podczas spotkania Grzegorz Ślubowski opowiadał o kulisach powstania książki i doświadczeniach dyplomaty w Rosji. Wskazywał, że Petersburg został wybrany jako temat nieprzypadkowo. Jak tłumaczył, jego pobyt w Rosji przypadł na czas niezwykle trudny i specyficzny - wybuch wojny w Ukrainie.

- Miałem to szczęście w nieszczęściu, że jako jeden z nielicznych dyplomatów byłem i to wszystko widziałem na własne oczy - mówi.

Jak podkreślał, chciał zapisać swoje spostrzeżenia, by zachować je i dać czytelnikom obraz tego, jak wyglądała tamta rzeczywistość oczami polskiego konsula. Zależało mu także, by książka miała wymiar uniwersalny - nie tylko jako relacja z bieżących wydarzeń, lecz również jako próba odpowiedzi na pytanie, dlaczego Rosja jest taka, jaka jest oraz opowiedzenia historii tego kraju.

W trakcie rozmowy pojawił się również wątek decyzji o zamykaniu konsulatów. Autor przyznał, że sam nie zna powodów likwidacji placówki w Petersburgu, ale jest zdecydowanym przeciwnikiem takich działań - zarówno po stronie polskiej, jak i rosyjskiej. Zwrócił uwagę, że na zamknięciu konsulatów traci przede wszystkim Polonia, która nieustannie była zainteresowana utrzymywaniem kontaktów z ojczyzną.

- Tam cały czas byliśmy potrzebni, do końca właściwie byliśmy tam potrzebni i czuliśmy się potrzebni - mówi.

W części pytań od publiczności poruszono również kwestie codziennego życia w Rosji i możliwości kontaktu z jej mieszkańcami. Jeden z uczestników zapytał, czy Polak mógłby dziś liczyć na przyjazne gesty, pomoc ze strony mieszkańców Rosji, czy też społeczeństwo zostało już w pełni zindoktrynowane i zastraszone. Grzegorz Ślubowski odpowiedział:

- To wszystko się zmienia na niekorzyść. Jest coraz gorzej z miesiąca na miesiąc. Rosja w aspekcie ekonomicznym w skali makro - jak się patrzy na to, jak działają sankcje - to te sankcje teoretycznie działają. No i jest coraz gorzej. Jeżeli się patrzy w skali mikro, jeżeli się żyje w tej Rosji, jeśli się żyje tak jak ja, w Petersburgu, to tych sankcji nie widać. Ludzie żyją tak, jak żyli. A z kolei w sferze polityki następuje coraz większe „przykręcanie śruby”, znaczy coraz mniej jest takich środowisk, które mają jakąkolwiek samodzielność. Zdarzają się właśnie takie miejsca jak Petersburg, gdzie chociaż trochę jest jakaś możliwość działania. Natomiast myślę, że w takim prowincjonalnym mieście to jest dużo trudniej. Tam już trzeba się deklarować, trzeba iść w tym szeregu, trzeba mówić, że jest się za, nie można udawać, że tej wojny nie ma, tylko trzeba się zaangażować, brać w tym udział. Wydaje mi się, że jest cały czas taka możliwość, że ta sympatia do Polski gdzieś tam cały czas jest, ale z drugiej strony to się naprawdę zmienia na niekorzyść. Jest coraz więcej sygnałów, że Rosjanie patrzą na Polskę jako na kraj przede wszystkim niewdzięczny, bo nie jesteśmy wdzięczni za wyzwolenie w 1945 r. od faszyzmu, i po drugie - za kraj, który pomaga Ukrainie określanej jako kraj nazistowski, faszystowski, jako kraj, który atakuje Rosję.

Spotkanie zgromadziło wielu uczestników zainteresowanych nie tylko samą książką, ale także refleksją nad aktualnymi relacjami polsko-rosyjskimi. Autor z checią i dużą dawką osobistych doświadczeń podzielił się spostrzeżeniami, przemyśleniami na temat tego kraju. Na zakończenie wydarzenia uczestnicy mieli możliwość zdobycia autografu na zakupionym egzemplarzu książki.

Amelia Skoczeń