Ponad 4 mln zł na miejsca schronienia zagrożone. Wyszków zdąży do końca roku?

Istnieje duże ryzyko, że gmina Wyszków nie zdoła wykorzystać ponad 4 mln zł dotacji na miejsca schronienia dla ludności w piwnicach Szkół Podstawowych nr 4 i nr 5. Pieniądze z programu OLiOC trzeba wydać do końca roku, a gmina nie ma nawet jeszcze pozwolenia na budowę. 

W Polsce masowo ruszyły inwestycje mające na celu przystosowanie szkół oraz innych budynków publicznych do funkcji miejsc doraźnego schronienia. Działania te wynikają z wdrażania przepisów Ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz nowych wytycznych Ministerstwa Edukacji Narodowej. Szkoły idealnie nadają się na miejsca schronienia, ponieważ posiadają odpowiednią infrastrukturę (np. duże piwnice, zaplecze sanitarne), są równomiernie rozmieszczone w gminach i stanowią naturalny punkt zbiórki dla lokalnych społeczności. W czasie pokoju pomieszczenia te służą jako sale lekcyjne, szatnie czy hale sportowe, a w razie zagrożenia (np. ataku z powietrza) mogą uratować życie uczniom, pracownikom szkół i mieszkańcom.

Jest dotacja, nie ma pozwolenia 

Także gmina Wyszków zdecydowała się na adaptację podziemnych pomieszczeń dwóch największych miejskich podstawówek - SP nr 4 i SP nr 5 - na miejsce schronienia i schron. 

::news{"type":"see-also","item":"26228"}

::news{"type":"see-also","item":"27740"}

Gmina pozyskała od wojewody 4 mln 132 tys. 800 zł z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na dostosowanie obydwu obiektów do pełnienia funkcji miejsc schronienia dla ludności. Mają one mieścić się w kondygnacji podziemnej budynków, które zostaną odpowiednio wzmocnione. Sęk w tym, że prace jeszcze nie ruszyły, a terminy gonią. Inwestycje powinny zostać wykonane do końca tego roku, inaczej samorząd będzie musiał zwrócić dotację.

O stan prac przy inwestycji dopytywał na ostatniej sesji Rady Miejskiej Waldemar Karłowicz.

- Czy my w ogóle mamy już pozwolenie na budowę? Na jakim etapie jesteśmy i czy obliguje nas termin zakończenia tych prac jeśli chodzi o dofinansowanie? - pytał radny. 

- Pozwolenia jeszcze nie mamy. Ono się proceduje. Jest sporo różnego rodzaju uzupełnień. To temat nowatorski i nadzór się asekuruje i dlatego trwa to dosyć długo - odpowiadał burmistrz Piotr Płochocki.

Gmina wystąpiła o pozwolenia na budowę w ostatnim tygodniu lipca. Jak udało nam się ustalić, pozwolenie nie zostało dotychczas wydane, gdyż gmina została wezwana do uzupełnienia braków w dokumentacji. Projektant ma termin na poprawki i uzupełnienia wyznaczony na listopad. Jeśli gminie uda się w listopadzie uzyskać pozwolenia na budowę, musi jeszcze ogłosić przetarg i znaleźć wykonawców, a ci do końca roku - zrealizować inwestycje w dwóch szkołach. Czy to realne?    

"Program dostał zadyszki"

Burmistrz uspokaja. Radnym tłumaczył, że liczy na odgórne wydłużenie terminów, bo - jak podkreśla - problem dotyczy nie tylko gminy Wyszków.

- Nie ma co ukrywać, generalnie widać, że ten program dostał zadyszki, bo wojewoda przewidział, że do końca roku powinno być to wszystko wykorzystane, a samorządy i rynek mają z tym spory problem: koszty wzrosły, firmy się nie wyrabiają. My jesteśmy w bieżącym kontakcie z wojewodą i próbujemy maksymalnie zwiększyć swoje szanse na wykorzystanie tych środków. Samorządy będą miały bardzo trudno wyrobić się w tym czasie i mam nadzieję, że zostanie wymyślony jakiś sposób, żeby to skonsumować, jak nie w tym, to w przyszłym roku - mówił Piotr Płochocki.

- Na dziś mamy taki stan, że jeśli nie zrobimy tych dwóch obiektów, to na 31 grudnia te środki mogą nam teoretycznie przepaść - zauważył Waldemar Karłowicz.

- Jesteśmy cały czas w kontakcie z wojewodą, bo jest to problem szeroki. Jest procedowana taka formuła, żeby gminy, które mają pozwolenie na budowę, żeby umożliwiono im zrobienie tego na początku roku (2027 - red.). To jest mechanizm w progresie, więc nie będę wyrokował na tę chwilę - odpowiadał burmistrz.

- Czy nie istnieje takie ryzyko, że któreś powiaty, gminy w Polsce są przygotowane, mają pozwolenia, mogą działać, ale nie mają środków. Czy jest ryzyko, że środki z takiej gminy jak nasza nie zostaną przekierowane na gminy, które mogą je od razu spożytkować? - dopytywał radny Karłowicz.

- Takich powiatów, samorządów, które są generalnie przygotowane, jest bardzo niewiele. Dużo zgłosiło zapotrzebowanie na dokumentacje. Wiem, że wielu z nich nie zdąży tej dokumentacji przygotować, a my jesteśmy krok przed nimi - odpowiedział burmistrz Płochocki.

Program jednoroczny

Z doniesień prasowych wynika jednak, że optymizm burmistrza Wyszkowa może być zbyt daleko posunięty. Z danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji dowiadujemy się, że w skali kraju zagrożone może być nawet 790 mln zł przeznaczonych w 2026 roku na schrony. Resort spróbuje więc przesunąć pieniądze na inne obszary z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, np. zakupy dla Państwowej Straży Pożarnej. Nie ma zatem mowy o tym, że wydatkowanie tegorocznych dotacji miałoby zostać przesunięte na kolejny rok. Pieniądze będą musiały wrócić do puli wojewody, który rozdysponuje je na inne samorządy i instytucje, które zdołają wydać je w 2026 roku.

Jak czytamy na stronie wojewody mazowieckiego, dotychczas Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej miał perspektywę jednoroczną (dlatego znaczna część samorządów zdecydowała się w pierwszej kolejności na przygotowanie kompletnej dokumentacji, bez której nie byłoby możliwe rozpoczęcie bardziej złożonych inwestycji w kolejnych latach). Dopiero przygotowana przez MSWiA nowelizacja Ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej umożliwia planowanie inwestycji w dłuższej perspektywie czasowej. Dlatego dopiero kolejny program będzie programem pięcioletnim, na lata 2027-2031.