"W kryzysie liczy się wspólnota". Politycy Koalicji Obywatelskiej w Wyszkowie o bezpieczeństwie

Bezpieczeństwo Polski w obliczu rosnących zagrożeń międzynarodowych oraz rola Unii Europejskiej i NATO w jego utrzymaniu były głównymi tematami spotkania „Polska musi być bezpieczna”, które odbyło się w Wyszkowie, z udziałem wiceministra spraw wewnętrznych i administracji Czesława Mroczka oraz europosła Andrzeja Halickiego. Politycy podkreślali konieczność wzmacniania zarówno systemu obrony państwa, jak i bezpieczeństwa lokalnego, wskazując na znaczenie środków unijnych, rozwoju krajowego przemysłu zbrojeniowego oraz budowy infrastruktury ochrony ludności.

Geopolityczne wyzwania i zmieniający się porządek bezpieczeństwa

Dyskusja koncentrowała się na wyzwaniach wynikających z niestabilnej sytuacji geopolitycznej, w tym wojny w Ukrainie, a także na roli Unii Europejskiej i NATO w zapewnieniu bezpieczeństwa regionu.

Politycy podkreślali, że czasy względnego spokoju, które Polska doświadczała przez ostatnie dekady, dobiegają końca, a utrzymanie stabilności wymaga dziś zdecydowanych działań i inwestycji. Wskazywano zarówno na konieczność wzmacniania służb mundurowych i systemów obronnych, jak i rozwój infrastruktury ochrony ludności na poziomie lokalnym. Zwracano także uwagę na znaczenie środków unijnych oraz budowę potencjału krajowego przemysłu zbrojeniowego, który ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa państwa w dłuższej perspektywie.

Europa i bezpieczeństwo - głos europosła Andrzeja Halickiego

Europoseł Andrzej Halicki odniósł się m.in. do sytuacji politycznej na Węgrzech oraz roli bezpieczeństwa w tamtejszej kampanii wyborczej.

- Dzisiaj rzeczywiście jest taki poranek, kiedy wszyscy mówią o Węgrzech. Ja akurat byłem na Węgrzech. Bardzo ciekawe doświadczenie, bo te ostatnie cztery dni przyglądałem się wyborom na wschodniej flance NATO, gdzie bardzo mocno dominował Fidesz, gdzie była bardzo mocna kampania dotycząca kwestii bezpieczeństwa, zagrożeń wojną, Ukrainą - mówił Halicki. - To są tereny trochę podobne do atmosfery na Podkarpaciu. I to przekłada się też na sympatie polityczne. Właściwie Tisza była tam mało widoczna, bo plakaty i banery Fidesz były wszędzie. Ludzie wiedzieli swoje i kończyło się to prawie 20-30-procentowym zwycięstwem Tiszy. Przy okazji pojawiało się dużo dezinformacji, sms-y o rezygnacjach kandydatów. Było trochę agresji, ale nie tak dużo jak w Polsce podczas kampanii. Najważniejsze jest jednak to, że poczucie bezpieczeństwa było jednym z kluczowych tematów tych wyborów.

- Wydawało się, że tylko kwestie gospodarcze będą tematem wyborów, ale tak nie było. Węgrzy zdali sobie sprawę, że polityka Orbána prowadzi do izolacji i braku bezpieczeństwa - dodał europoseł.

Halicki odniósł się również do doświadczeń z Armenii oraz znaczenia współpracy europejskiej.

- Europa, mimo swoich problemów, jest jedynym gwarantem stabilności i rozwoju. Delegacja krajów Zatoki Perskiej przyjechała z pytaniem o program bezpieczeństwa SAFE dla Europy. Oni chcą partnerstwa z Europą - zaznaczył.

Pojawia się jego zdaniem pytanie: czy istnieje bezpieczeństwo poza Europą?

- Jeżeli mamy możliwość korzystania z miliardowych środków na nasze bezpieczeństwo, to czy możemy je odrzucać? - pytał.

Czesław Mroczek: bezpieczeństwo i nowe wyzwania państwa

Do kwestii bezpieczeństwa odniósł się również wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Czesław Mroczek, który podkreślił znaczenie stabilności oraz zmieniających się uwarunkowań geopolitycznych.

- Myślę, że wszyscy po tych trzydziestu kilku latach od 1989 roku przyzwyczailiśmy się, że żyjemy w warunkach bezpieczeństwa i rozwoju - mówił.

Jak zaznaczył, wieloletni wzrost gospodarczy znacząco poprawił warunki życia Polaków, jednak obecnie część tych pewników przestaje być oczywista.

Minister wskazał, że fundamentem bezpieczeństwa Polski pozostaje zakotwiczenie w Unii Europejskiej oraz NATO, choć - jak dodał.  - W ich funkcjonowaniu zachodzą istotne zmiany. Podkreślił, że utrzymanie stabilności wymaga zarówno aktywnej polityki międzynarodowej, jak i inwestycji krajowych.

- Dzisiaj musimy myśleć, co zrobić, by utrzymać bezpieczeństwo naszego kraju i w warunkach tak wielkiej niepewności na świecie utrzymać rozwój - podkreślił.

Mroczek zwrócił także uwagę na rosnące znaczenie bezpieczeństwa wewnętrznego. W tym kontekście mówił o wzmacnianiu służb mundurowych oraz ich modernizacji, a także o znaczeniu środków unijnych i rozwoju krajowego przemysłu zbrojeniowego.

Zaakcentował potrzebę jedności społecznej, odwołując się do doświadczeń Finlandii, gdzie - jak wskazał - odporność państwa opiera się na współpracy obywateli.

- W kryzysie liczy się wspólnota - podsumował.

Pytania o przemysł zbrojeniowy, Ukrainę i bezpieczeństwo państwa

Podczas spotkania uczestnicy poruszali również kwestie dotyczące praktycznych aspektów bezpieczeństwa państwa i regionu. Pytania dotyczyły m.in. poziomu technologicznego polskiego przemysłu zbrojeniowego, wsparcia dla Ukrainy oraz skuteczności działań służb w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom.

- Jak oceniacie poziom technologiczny, bo to jest niezmiernie ważne, naszych firm zbrojeniowych? Nie sprzedamy broni, nie sprzedamy bubla. Musimy mieć na najwyższym światowym poziomie i czy mamy odpowiednie instytuty badawcze, rozwojowe, które zapewniają nam produkcję w najwyższej klasie, bo o to przecież chodzi - pytał uczestnik spotkania.

- Odpowiem takim pytaniem, które zadałem Sejmowi, kiedy była debata na temat odwołania ministra Błaszczaka z funkcji ministra. Pytałem wtedy posłów, czy wiedzą, jakie polskie produkty polskiego przemysłu zbrojeniowego sprawdzają się w wojnie na Ukrainie? Co jest właśnie takim sprzętem, który na świecie znają i chcieliby kupić? Odpowiem: są dwa takie produkty. Pierwszy to system rakietowy przeciwlotniczy „Piorun”, a drugi to armato-haubica „Krab”. To są produkty sprzed 2015 roku, z czasów rządów Platformy. Przez te 8 lat rządów PiS nie było żadnego istotnego produktu. Teraz dopiero jest wprowadzany bojowy wóz piechoty „Borsuk”, projekt Polski, którego zlecenie dokonaliśmy w 2012 roku. Zaczęła się praca, jest 2026, po 13-14 latach ten produkt dopiero wchodzi. Czy to dużo, czy mało? Mało, powinniśmy mieć więcej, ale właśnie jeżeli nie zdecydujemy się na większe nakłady na obronę narodową, na polski przemysł, to nie będziemy mieli tych produktów. I powinniśmy to dawno zrobić. Akurat na wojsko i na przemysł obronny te pieniądze z SAFE nie są zagrożone, one „pójdą” - mówił Czesław Mroczek.

- Po pierwszych latach wojny, Stany Zjednoczone niezmierne finansowe wsparcie i w uzbrojeniu przekazywały Ukrainie. Teraz z pewnością jest mniejsze. Czy Europa rekompensuje w tej samej wielkości, w podobnej wielkości te straty, jakie nie płyną ze Stanów Zjednoczonych? - dopytywał uczestnik spotkania.

- My przekazywaliśmy Ukrainie sprzęt po-sowiecki, czołgi, samoloty MiG-29, ale my za to otrzymywaliśmy pieniądze - zaznaczył wiceminister MSWiA. - Nie od Ukrainy, tylko od Unii Europejskiej. Unia Europejska finansowała, zwracała tym państwom, które przekazywały. My mamy jeszcze 2 miliardy złotych pieniędzy, których nie otrzymaliśmy z Unii Europejskiej, dlatego że wypłaty z tego programu zablokowały Węgry. Więc wczorajszy dzień może przynieść też takie miłe rozstrzygnięcie, że nowy rząd węgierski, znaczy nie może tylko na pewno, odblokuje pieniądze dla Polski, 2 miliardy euro. Jest ważniejsza rzecz: Unia Europejska uchwaliła pożyczkę dla Ukrainy, żeby Ukraina mogła się bronić, i tę pożyczkę dla Ukrainy, 90 miliardów, zablokowały również Węgry.

::photoreport{"type":"see-button","item":"27132"}

- To są środki, które znowu są gwarantowane przez budżet europejski, dlatego że to jest końcówka zeszłej perspektywy, one w ogólności jeszcze są, ale po to, żeby je uruchomić, potrzebna jest zgoda wszystkich państw członkowskich i Węgry tutaj blokowały tę pomoc - dodał Andrzej Halicki. - Sprzęt, broń, amunicję na froncie. Europa do tej pory zaangażowała około 200 miliardów euro na pomoc Ukrainie. Stany Zjednoczone znacznie mniej. Paradoksalnie to Europa płaci za ten projekt, który też Stany dostarczają, więc to nie jest tak, że to jest charytatywna pomoc. Dlatego w tej chwili ona w zasadzie się zakończyła, w związku z tym są inne potrzeby i Europa za ten sprzęt płaciła. Ale dzisiaj nawet te dostawy nie będą prawdopodobnie kontynuowane. Ja mówię o Stanach Zjednoczonych. Dlaczego? Bo mają w tej chwili inne priorytety. Ciężar utrzymania zdolności bojowej i bezwzględna pomoc przy odsunięciu Rosji od nas, bo inaczej byliby na naszej granicy. To jest wspólnota unijna, to są państwa europejskie i kontynuujemy i będziemy kontynuować tę pomoc.

- Rozpoznawanie zagrożeń wiąże się z zabezpieczeniem kontrwywiadowczym oraz działaniem określonych służb, które działają według określonego algorytmu. Czy nie uważa pan minister, że algorytm powinien być zmieniony na czas szczególnie niebezpieczny dla naszego kraju? - mówił uczestnik spotkania.

- Pełna zgoda - zaznaczył Mroczek. - Mamy służbę specjalną oprócz służby wywiadu wojskowego, służbę kontrwywiadu wojskowego, Agencję Wywiadu i oczywiście Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Nasze służby mają olbrzymie zadanie, bo te akty dywersji i sabotażu stanowią, jeżeli ośmielili się już podjąć działania związane z atakowaniem linii kolejowej i co mogło prowadzić do bardzo ważnych zagrożeń, to widać, jak musimy być zorganizowani. Jesteśmy w zakresie przeciwdziałania takim zdarzeniom, uniemożliwiania ich w fazie organizacyjnej. W związku z tym nie wiem dokładnie, co pan miał na myśli, ale służby specjalne, w szczególności policja, ale Straż Graniczna również. My od wielu już lat działamy w innych warunkach niż 10 lat temu. Mamy w tej chwili, jeżeli chodzi o granice, najnowocześniejsze technologie użyte do ochrony granicy. System antydronowy - my w ramach Straży Granicznej też montujemy swój własny system do wykrywania obiektów latających, dronów, tych balonów przemytniczych.

Bezpieczeństwo lokalne i infrastruktura ochrony ludności

Uczestnicy spotkania zwracali również uwagę na kwestie bezpieczeństwa lokalnego, w tym brak infrastruktury schronowej. W odpowiedzi minister wskazał, że obecnie rozwijany jest system miejsc doraźnego schronienia oraz aplikacja umożliwiająca ich lokalizację, a samorządy otrzymują środki na dostosowanie istniejących obiektów.

- Czy są przeznaczone jakieś środki i w jakiej ilości na budowę infrastruktury obronnej, takich na przykład miasteczek jak Wyszków? - pytała jedna z uczestniczek spotkania. - W Wyszkowie nie mamy żadnego schronu z prawdziwego zdarzenia. W razie jakiegokolwiek niebezpieczeństwa zapanowałby chaos. Wiadomo, że są miejsca, które można przystosować - jak kościół, szpital czy szkoła, ale mieszkańcy w ogóle nie są o tym informowani. Chyba najwyższa pora, żeby o tym powiedzieć i ustalić plan budowy tej infrastruktury.

- W tamtym roku mieliśmy już wnioski z Wyszkowa i innych gmin oraz wnioski powiatu, które realizują te zadania - mówił Czesław Mroczek. - Nie możemy czekać na model docelowy, w którym za 5-15 lat zbudujemy wymaganą przepisami liczbę schronów, miejsc ukrycia czy miejsc doraźnego schronienia. Już w tej chwili udostępniliśmy aplikację, w której w Wyszkowie można zobaczyć miejsca punktów ukrycia. Obejmuje to wszystkie lokalizacje, które w ograniczonym stopniu mogą chronić przed zagrożeniami, takimi jak katastrofy naturalne czy zagrożenia związane z napadem powietrznym - m.in. kondygnacje podziemne czy garaże. Każdy obywatel może z tego korzystać.

- Budujemy jednak model docelowy, w którym obiekty będą miały odpowiednią klasę. Podział tych obiektów jest skomplikowany  są schrony, miejsca ukrycia, miejsca doraźnego schronienia oraz punkty schronienia. Wykorzystujemy to, co już istnieje w Polsce, adaptując obiekty możliwe do przystosowania. Jednocześnie w nowych budynkach wielorodzinnych i komercyjnych obowiązuje już wymóg projektowania miejsc doraźnego schronienia. System ten jest rozwijany i będzie coraz bardziej funkcjonalny. Docelowo ma powstać rozwiązanie oparte nie tylko na syrenach czy komunikatach radiowych i telewizyjnych, ale przede wszystkim na aplikacji informującej o miejscach schronienia. Prace rozpoczęliśmy w ubiegłym roku, samorządowcy z powiatu wyszkowskiego to rozumieją - mówił Mroczek.

Samorządy i system ochrony ludności

W spotkaniu uczestniczyła  Magda Kierewicz-Kaczyńska z Delegatury Urzędu Wojewódzkiego w Ostrołęce, która wyjaśniła:

- Miejsca doraźnego schronienia, czyli obiekty zbiorowej ochrony ludności, powstają - jak mówił minister  i są systematycznie ogłaszane w naborach. Nabór na tego typu inwestycje praktycznie dobiegł już końca, a obecnie finalizowane jest podpisywanie umów w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim. Dzięki temu samorządy będą wyposażane w takie miejsca, a infrastruktura w istniejących obiektach zostanie poprawiona. Jeśli chodzi o poprzedni rok, to proszę się nie martwić, bo żaden samorząd w Polsce, jeśli chodzi o ochronę ludności, nie był w pełni przygotowany. Nie było jednostek wyposażonych w nowoczesne agregaty, osuszacze czy nawet podstawowy sprzęt. Te zasoby były bardzo ubogie  każdy samorząd, w tym Wyszków i powiat wyszkowski, jest obecnie doposażany - mówiła.

Podkreślała, że Wyszków otrzymał w ubiegłym roku dodatkowe środki na doposażenie systemu ochrony ludności, ponieważ jest to strategiczny i bardzo ważny element bezpieczeństwa. Poprawiona została również infrastruktura Powiatowej Straży Pożarnej.

- Wniosek dotyczący szkoleń został już skierowany do realizacji, a kolejny nabór będzie dotyczył magazynów, w których będzie można składować zakupiony sprzęt. Od 1968 roku system ochrony ludności był w praktyce zaniedbany, a magazyny pozostawały puste - dodała.

Jeśli chodzi o schrony, to nie są one - jak mówiła - obecnie uznawane za konieczne w Wyszkowie, ponieważ można wykorzystać istniejące miejsca doraźnego schronienia.

- Budowa schronów jest bardzo kosztowna, a miasto dynamicznie się rozwija, więc trudno byłoby dziś wskazać odpowiednie lokalizacje. Wykorzystywane będą natomiast piwnice szkół, szpitali i innych budynków, które można zaadaptować. Mieszkańcy nie powinni się obawiać - środki są sukcesywnie przekazywane do samorządów, a system będzie rozwijany. Informacje o miejscach schronienia będą dostępne również w specjalnej aplikacji - gdziesieukryc.pl - zaznaczyła.

Spotkanie poprowadziła Katarzyna Wysocka, przewodnicząca Koła i struktur powiatowych Koalicji Obywatelskiej w Wyszkowie. Tego dnia wraz z politykami KO lokalni działacze spotkali się także z przedstawicielami wyszkowskiej Policji, samorządowcami z całego powiatu wyszkowskiego oraz lokalnymi działaczami społecznymi w Gulczewie.