REKLAMA
AKTUALNOŚCIMiastoPowiatSportRozrywkaNaukaTurystykaNa SygnaleKącik PrasowyKulturaPrzetargi i komunikatyWybory

Średniowieczna kropielnica odnaleziona w Wyszkowie

Miasto

Na terenie parafii św. Idziego odnaleziono kamienną kropielnicę, której pochodzenie historycy określili na połowę XIV wieku. To prawdopodobnie najstarszy zabytek Wyszkowa. Na podobny obiekt trzy lata temu natrafiono w przydomowym ogródko w Lesznie. Historycy określili je jako "znalezisko wyjątkowej rangi". Niewiele osób zapewne wie, że Wyszków może się także takim pochwalić!

Galeria zdjęć


REKLAMA

O niezwykłym znalezisku poinformował Społeczny Komitet Odbudowy Drugiego Obelisku Wazów, który natrafił na kropielnicę w pomieszczeniach magazynowych parafii św. Idziego podczas zabezpieczania elementów obelisku.

- Gdy przystępowaliśmy do zabezpieczania drugiego obelisku Wazów, który - jak pamiętamy - datujemy na połowę XVII wieku, nie przypuszczaliśmy nawet, że przy tej okazji uda nam się natrafić na taką historyczną perełkę. Na terenie parafii św. Idziego odnaleźliśmy kamienną kropielnicę. Przez ostatnie dni konsultant historyczny i archeologiczny naszego Komitetu, Paweł Kraszewski, wraz z ekspertami badali pochodzenie znaleziska i dziś śmiało możemy powiedzieć, że jest to jeden z najstarszych zabytków chrześcijańskich w Wyszkowie. Jej pochodzenie datujemy na II połowę XIV wieku - okres powstania pierwszego kościoła farnego w Wyszkowie - poinformował Komitet.

- Obiekt może być dużo starszy np. XII wiek, ale na pewno jest z okresu późnego średniowiecza - ocenia historyk Paweł Kraszewski.

Niemałą rolę w zwróceniu uwagi na cenny obiekt odegrał wyszkowski regionalista, Mirosław Powierza, który od lat interesował się historią kropielnicy. 

- Pamiętam, jak była ona przez lata wyeksponowana przy wejściu do kościoła, a potem - w trakcie jednego z remontów - została stamtąd zabrana. Nie wiedziałem, gdzie ona się znajduje, czy przetrwała. Szczerze mówiąc, obawiałem się, że podzieliła los kropielnicy z Leszna i zaległa w czyimś ogródku. A tu taka niespodzianka - mówi Mirosław Powierza. 

Ręczna robota

Kościelna kropielnica to naczynie do święconej wody, które umieszcza się w przedsionku kościoła. Jak informuje SKODOW, kropielnica została wykonana z dużego, ociosanego kamienia narzutowego, czerwonego granitu. Ma nieregularny kształt owalny, zwężona w dolnej części. Obiekt posiada ślady przyklejonych cegieł, pochodzące z podstawy, na której się znajdował. Misa została wyżłobiona ręcznie ze śladami cementu oraz wapna.

Kropielnica należy do typowych przedmiotów stanowiących wyposażenie każdego kościoła. Pierwsze kamienne kropielnice w XIII i XIV-wiecznych, ówcześnie nowo wybudowanych kościołach, były jedynie polnym kamieniem z wydrążeniem na wodę święconą. Nie miały żadnych zdobień. Wykonywano je głównie z kamienia (szczególnie w okresie średniowiecza), a w czasach renesansu i baroku najczęściej z odpornego na wodę marmuru.

Średniowieczny ślad

Odnaleziona w Wyszkowie kropielnica powstała najpewniej w tym samym czasie, kiedy wybudowano pierwszy kościół farny w Wyszkowie, jako główny element wyposażenia sakralnego. Pierwszy drewniany kościół w Wyszkowie istniał od 1347 r. Po jego zniszczeniu kolejny drewniany powstał w momencie erygowania parafii św. Idziego przez biskupa płockiego Ścibora w 1378 r.

Kropielnica w naturalny sposób mogła trafić później do kolejnego kościoła farnego w Wyszkowie. Wybudowano co najmniej pięć kościołów drewnianych (1347, 1378, 1592, 1695, 1720 r.).

Kropielnica z Wyszkowa posiada bardzo silne analogie w formach kamienia narzutowego, datowanych głównie na XIII ale i XIV wiek (kropielnica w Bielsku Podlaskim, Czeszewie, Knyszynie i Straszewie). Zarówno kropielnica z Wyszkowa jak i wymienione wyżej kropielnice tego typu, powstawały w tym samym czasie, co tamtejsze kościoły. Kropielnicę należałoby datować na drugą połowę XIV wieku. Datowanie to oznacza, że jest to jeden z najstarszych zabytków chrześcijańskich z terenu Wyszkowa. Niewykluczone jest jednak datowanie zabytku na wiek XII, z którego to wieku pochodzi większość obiektów tego typu.

Kropielnica z Wyszkowa mogła służyć pierwotnie jako chrzcielnica. Wiele starych chrzcielnic kamiennych zostało w późniejszych czasach sprowadzonych do roli zwykłej kropielnicy. Dokładny wiek zabytku mogą potwierdzić dodatkowe badania próbek organicznych z obiektu.

Kropielnica przetrwała liczne zawieruchy wojenne, pożary kościołów i była świadkiem licznych wydarzeń historycznych. Wiele pokoleń mieszkańców Wyszkowa, przez setki lat korzystało z tej kropielnicy. W XX wieku kropielnica wmurowana była w zewnętrzną ścianę przy wejściu do kościoła. Została zdemontowana w czasie jednego z remontów kościoła w latach 1998-2005.

Powód do dumy

Kropielnica z Wyszkowa została odnaleziona przypadkiem 6 listopada podczas prac członków Społecznego Komitetu Odbudowy Drugiego Obelisku Wazów przy jego zabezpieczeniu. Znajdowała się ona w miejscu składu gospodarczego parafii św. Idziego w Wyszkowie. Obiekt został zabezpieczony i wraz z elementami obelisku znajduje się obecnie na terenie parafii. 

Wiele parafii i gmin szczyci się dziś z posiadania średniowiecznych kropielnic. Podobne odnajdziemy m.in. w Dźwierzutach, Ełdytach Wielkich, Kokoszkowych. Ta odnaleziona w ogródku w Lesznie - co szeroko opisywały media - została zabezpieczona i przekazana dyrekcji Muzeum Ziemi Błońskiej. Dyrektor tej placówki Wiesława Wideryńska podkreślała wówczas:

- To rewelacyjne znalezisko i bardzo ważny moment dla dziedzictwa kulturowego. 

Kropielnica z Wyszkowa jest zatem niezwykle cenny zabytkiem. Należy dokonać jej wpisu do rejestru zabytków. Konieczne jest też przeprowadzenie prac mających na celu usunięcie licznych łat cementowych, zabrudzeń mleczkiem cementowym, etc. Po oczyszczeniu należałoby wykonać konserwację obiektu tak, aby zabytkowa kropielnica mogła zostać należycie wyeksponowana na terenie parafii św. Idziego w Wyszkowie.

Opr. na podst. infor.: Społeczny Komitet Odbudowy Drugiego Obelisku Wazów

Konsultacje:

Dr Łukasz Miechowicz - Instytut Archeologii PAN

Ks. Tomasz Grabowski - Dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Łomży

Mirosław Powierza - Dział Regionalny Biblioteka Miejska Wyszków

Bibliografia:

T. Chrzanowski, M. Kornecki, Katalog zabytków sztuki w Polsce

Kuczyńska Jadwiga Średniowieczne chrzcielnice i kropielnice kamienne w Polsce. Rocznik Historii Sztuki 1984

REKLAMA

Elwira Czechowska

Udostępnij:


Komentarze

Wyszkowiak
O dziecięcych lat pamiętam przy wejściu głównym po lewej stronie stała kamienna kropielnica przykryta metalową zasuwą dziecko zawsze mnie to interesowało odsunąć metalową pokrywę i zanurzyć dłoń do wody... Nad nią wiszą przepiękny drewniany stary krzyż z figurą Chrystusa którą zawsze całowali rodzice a ja nigdy nie mogłem dosięgnąć... Jak widzę to drogocenna rzecz swiadczaca o wielkiej histori parafi i Wyszkowa.. przyszedł czas kropielnica znikła wraz z krzyżem... Zostały tylko wspomnienia... Już tak bywa w naszej Polsce jedni wywalają a drudzy odkrywają... Mam nadzieję że ktoś zainteresuje się też kapliczka św Anny datowana na około xvlll wiek która obecnie została przeniesiona na teren parafii Świętego Wojciecha związku przebudowa ulicy Kościuszki... To też nieliczny zabytek ocalały po zawieruch wojennych... zapomniany...Z opowieści pamiętam że była w niej przepiękna duża drewniana figura Świętej Anny samotrzeciej która została skradziona w latach 60 odbywały się do niej procesje n
Wyszkowiak
Starsi ludzie opowiadali mi że przy kapliczce zaczynał się Wyszków ludzie podążający na niedzielne msze święte z okolicznych wiosek odpoczywali i zakładali dopiero buty wcześniej szli po kilkanaście km pieszo na mszę do Idziego... To były czasy... Obecnie nawet nie wiadomo kogo przedstawia i komu patronuje ta kapliczka... Może jakiś okoliczny rzeźbiarz wykonałby pasująca wielkościowo figurę do tej kapliczki... Może jakaś tablica informacyjna odnośnie tego zabytku... Że jeśli stać nas na wykonanie mosiężnych figurek wiewiórek w parku to myślę włodarze naszego miasta przyjrzą się i zadbają o ten zabytek...
Bob
Gdzie jest mój komentarz? Ocenzurowano?

Zostaw komentarz


POLECANE FIRMY

REKLAMA

OSTATNIE KOMENTARZE

"Stan kryzysowy" w szpitalu. SOR bez obsady, bo pielęgniarki już nie dają rady
To jest dopiero początek braków kadrowych, jak od marca będą obowiązkowe szczepienia medyków to dopiero zacznie się armagedon, to się L4 zaczną sypać, Byyrawo Dodek
QQRYQ
"Stan kryzysowy" w szpitalu. SOR bez obsady, bo pielęgniarki już nie dają rady
Zamiast płacić misiewiczom i pociotkom znajomych powinni dobrze zapłacić pielęgniarkom a my od tego jesteśmy żeby tak było. Ale jak ma ktoś to zrozumieć jeśli w radzie nadzorczej jest sklepowa która nie zna się jest w radzie szpitala i jest prezesem i została nim bez wiedzy i konkursu. W tej sytuacji pielęgniarki powinny być burmistrzami. Ten świat stoi na głowie za tego rządu.
T
"Stan kryzysowy" w szpitalu. SOR bez obsady, bo pielęgniarki już nie dają rady
Może to tylko mi się wydaje... Ale tych 35 covidowych pacjentów którzy poszli na oddział to nie tak, że od razu tam się znaleźli. Na jaki oddział by się nie trafiało to raczej przez izbę przyjęć albo przez oddział ratunkowy, nigdy inaczej. Chyba, że od razu idą na oddział wewnętrzny, to co innego i roszczenia pielęgniarek są niezasadne. W innym przypadku to ktoś się chyba tymi 35 osobami najpierw zajął. I raczej się nie bał.
Grigorij
REKLAMA

KALENDARZ WYDARZEŃ

7
Wtorek
Grudzień 2021
Grudzień
Po Wt Śr Cz Pt So Nd
2930
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
12
imieniny:
Agaty, Dalii, Sobiesława

REKLAMA

pl.jooble.org