„Na zawsze pozostali na Ziemi Wyszkowskiej” - to tytuł projektu Stowarzyszenia "Wspólna Przyszłość", który wielkimi krokami zmierza do końca. Już dziś jednak możemy pokusić się o stwierdzenie, że zakończy się dużym sukcesem. Liczba zinwentaryzowanych mogił prawie dwukrotnie przekroczyła założenia projektowe. Dostępna jest już ich interaktywna mapa.

Dzięki dużej determinacji i zaangażowaniu zespołu projektowego nowe informacje dotyczące lokalizacji mogił i cmentarzy wojennych ciągle spływają. Realizowany projekt jest dla zespołu przede wszystkim ogromnym doświadczeniem i wyzwaniem. Pracując bardzo dużo w terenie, ma tę możliwość, że spotyka ludzi, których krewni lub znajomi byli świadkami wielu zbrodni popełnionych na Polakach, a wspomnienia te są wciąż żywe w relacjach rodzinnych.

Większość zidentyfikowanych mogił i cmentarzy znajduje się terenach leśnych. Kto inny, jak nie nasi leśnicy mogą dostarczyć najwięcej informacji? Powiat wyszkowski znajduje się terenie Nadleśnictwa Wyszków i Nadleśnictwa Pułtusk. Kiedy stowarzyszenie poprosiło o pomoc, nie było chwili zawahania. Obydwa Nadleśnictwa wspierają merytorycznie i materialnie na każdym etapie działań. Chyba najpiękniejsze w tym wszystkim są entuzjazm i miłość leśników nie tylko do lasów ale i do naszej wspólnej historii. Wspólne działania na pewno przyczynią się do tego, że historia naszej Małej Ojczyzny przetrwa w pamięci kolejnych pokoleń.

Oprócz informacji dotyczących lokalizacji poszczególnych obiektów stowarzyszenie dostaje wiele różnego rodzaju opowieści i wspomnieć naocznych świadków niektórych tragedii. Jedna z nich dotyczy tragedii, jaka rozegrała się pewnego letniego popołudnia 1943 roku na łące nad Bugiem, nieopodal wsi Budy Baraki, gdzie zastrzelono kilku młodych chłopaków, których mogiły do dziś tam pozostały. Miejsce to wskazał leśniczy Rafał Wyszyński z Leśnictwa Tuchlin. Oprócz tego przeprowadził on kilka lat temu wywiad z naocznym świadkiem tragedii. Oto fragment:

Grób w lesie. Leśnictwo Tuchlin, oddz. 283 g .
Opowieść Apolonii Klimek ze Starych Bud.

"Apolonia Klimek i jej ojciec pracowali w łąkach, przy uprawie lnu. Zobaczyli biegnących żołnierzy niemieckich. A.K. [Anna Klimek] pamięta, że na czapkach mieli żółte otoki. Żołnierze biegli od Bud Baraków przez łąki w stronę rzeki. A.K. z ojcem przechodzili przez „parówkę” (fragment podmokłego terenu), ojciec podwijał spodnie, był pochylony, nakazał A.K. nie podnosić głowy i nie patrzeć w stronę żołnierzy. Odeszli niedaleko, kiedy usłyszeli z łąk strzały - niemieccy żołnierze zastrzelili braci Molskich i Pawła Zalewskiego. Grupa młodych chłopców została przez kogoś oskarżona o działania partyzanckie - prawdopodobnie przez jakiegoś Ukraińca. Wg A.K. nie prowadzili oni żadnych działań partyzanckich, zajmowali się jedynie wypasem krów i koni. Stanisław i Wacław Molscy, bracia, oraz Paweł Zalewski zostali zastrzeleni przez Niemców na łąkach, nad Bugiem podczas wypasu krów. Niemcy zastali ich siedzących przy stogu, pilnujących krów. Razem z nimi przebywali Stanisław Klimek (18 lat) i Abramczyk z Turzyna [imię nieznane]. Ci dwaj zostali pojmani przez Niemców i zawiezieni do budynku obecnego Domu Pomocy Społecznej w Brańszczyku. Tam pozostawali pilnowani przez jednego żołnierza niemieckiego, który czytał gazetę, miał ze sobą psa".

Mogiłę zastrzelonych młodzieńców nad Bugiem można zlokalizować dzięki interaktywnej mapie, opracowanej przez członków stowarzyszenia. Można tam również zobaczyć miejsca innych tragedii, jakie rozegrały się na naszym terenie. Zachęcamy wszystkich posiadających informacje o lokalizacji takich obiektów na terenie powiatu wyszkowskiego o kontakt ze Stowarzyszeniem. 

Działania stowarzyszenia możliwe są dzięki dofinansowaniu projektu z budżetu Powiatu Wyszków.